اعتراض به ارزش گذاری کالا توسط گمرک

اعتراض به ارزش گذاری کالا توسط گمرک، یکی از مهم ترین حوزه های شکایت صاحبین کالا از سازمان گمرک و ادارات تابعه ی آن می باشد. اختصارا، هر گاه صاحبین کالا نسبت به تصمیم قطعی گمرک در این خصوص اعتراضی داشته باشند، ابتدائا باید اعتراض خود را نزد مسئولین گمرک اجرایی مطرح نمایند، در صورت حل نشدن اختلاف، از طریق ریاست گمرک یا معاون وی می توانند درخواست ارجاع اختلاف در ارزش گذاری کالا را به کمیسیون رسیدگی به اختلافات گمرکی موضوع ماده 144 قانون امور گمرکی را مطرح نماید. در نهایت رای صادره از سوی کمیسیون رسیدگی به اختلافات گمرکی  به عنوان یک مرجع شبه قضایی، وفق بند 2 ماده 10 قانون دیوان عدالت اداری قابل اعتراض در دیوان عدالت اداری است.

مراجع صالح به رسیدگی جهت طرح اعتراض به ارزش گذاری کالا توسط گمرک کدامند؟

1. مراجعه به کارشناسان و مسئولین گمرک مربوطه
2. مراجعه به واحد ستادی گمرک اجرایی
3. اعتراض به تصمیم گمرک در کمیسیون های رسیدگی به اختلافات گمرکی
4. اعتراض به رای قطعی کمیسیون رسیدگی به اختلافات گمرکی در دیوان عدالت اداری

توضیح اینکه، صاحبین کالا یا نمایندگان آنها در جهت طرح اعتراض به ارزش گذاری کالا توسط گمرک، در مرحله اول، با تنظیم لایحه، موضوع را با کارشناسان  و مسئولین گمرک اجرایی مطرح نمایند، که چه بسا منتج به نتیجه مطلوب وی گردد. در غیر اینصورت، درخواست می کنیم، پرونده به دفتر ستادی تعیین ارزش کالا در گمرک ایران ارجاع شود.

که در چنین مواردی، اداره تابعه گمرک اجرایی، گزارشی مکتوبی را تهیه و به دفتر ستادی تعیین ارزش کالا ارسال می نماید. دفتر ستادی با بررسی محتویات پرونده و مستندات ابرازی صاحب کالا یا نماینده وی، نسبت به موضوع مطروحه تصمیم گیری خواهد نمود. ولی اگر صاحب کالا بازهم نسبت به تصمیم واحد ستادی گمرک معترض باشد، می تواند از طریق رئیس گمرک ایران یا نماینده وی، درخواست ارجاع پرونده به کمیسیون حل و فصل اختلاف گمرکی را نمایند. که این کمیسیون ها که دو مرحله ای است، یک مرجع شبه قضایی بوده و به مانند یک دادگاه اداری عمل نموده و رای صادره برای اصحاب پرونده قطعی و لازم الاجرا می باشد. لکن امکان اعتراض به رای قطعی صادره در دیوان عدالت اداری وجود دارد.

شرایط طرح اعتراض به ارزش گذاری کالا توسط گمرک در کمیسیون های رسیدگی به اختلافات گمرکی

1. برای طرح اعتراض به ارزش گذاری کالا توسط گمرک در کمیسیون بدوی حل اختلاف گمرکی، صاحبین کالا باید نیم درصد مبلغ مورد اختلاف در ارزش کالا را، به عنوان حق رسیدگی به صورت سپرده پرداخت نماید. در غیر اینصورت، پرونده جهت رسیدگی به اعتراض ارجاع نخواهد شد. در صورتی که رای صادره از سوی کمیسیون بدوی رسیدگی به اختلافات گمرکی؛ در تایید نظریه گمرک باشد، مبلغ سپرده مذکور به درآمد قطعی دولت منظور خواهد شد.لکن در فرضی که رای به نفع صاحب کالا باشد یا اینکه با درخواست صاحب کالا اختلاف به کمیسیون تجدیدنظر رسیدگی به اختلافات گمرکی ارجاع شود و رای کمیسیون تجدیدنظر به نفع صاحب کالا باشد، مبلغ سپرده حق رسیدگی، به صاحب کالا مسترد خواهد شد.
2. به موجب تبصره 4 ماده 144 قانون امور گمرکی، رای کمیسیون بدوی رسیدگی به اختلاف گمرکی قطعی و لازم الاجرا است. مگر در مواردی که مبلغ مابه التفاوت میان گمرک و مورد قبول مودی و یا ارزش گمرکی کالایی که اختلاف در خصوص شرایط ورود و صدور آن است، بیش از پنجاه میلیون ریال باشد، که در این فرض، صاحبین کالا می توانند ظرف مدت بیست روز از تاریخ ابلاغ رای، تقاضای ارجاع پرونده به کمیسیون تجدیدنظر را نمایند.
3. نکته حائز اهمیت اینکه، صاحبین کالا، به موجب تبصره 1 ماده 146 قانون امور گمرکی، برای طرح مجدد اعتراض به ارزیابی کالا توسط گمرک در کمیسیون تجدیدنظر اختلافات گمرکی، باید معادل یک درصد ( 1./. ) مبلغ مورد اختلاف را به عنوان حق رسیدگی به صورت سپرده پرداخت نماید.
4. در صورتی که رای کمیسیون تجدیدنظر رسیدگی به اختلافات گمرکی، عینا در تائید نظریه گمرک مربوطه باشد، به موجب تبصره 2 ماده 209 آیین نامه اجرایی قانون امور گمرکی، مبلغ مذکور به درآمد قطعی دولت منظور خواهد شد، لیکن در صورتی که رای کمیسیون تجدیدنظر به نفع مودی باشد، مبلغ سپرده مسترد خواهد شد. آرای صادره به وسیله کمیسیون تجدیدنظر اختلافات گمرکی قطعی و لازم الاجرا می باشد.
5. البته قطعیت آرای کمیسیون رسیدگی به اختلافات گمرکی، مانع طرح شکایت در دیوان عدالت اداری به جهت نقض رای صادره، از حیث مخالفت با قوانین و مقررات یا مغایرت با آنها نخواهد بود.

مهلت و نحوه اعتراض به ارزش گذاری کالا توسط گمرک در کمیسیون های رسیدگی به اختلافات گمرکی

به موجب تبصره 5 ماده 144 قانون امور گمرکی و ماده 23 آیین نامه اجرایی قانون امور گمرکی، اختلافات گمرکی از جمله اعتراض به ارزش گذاری کالا توسط گمرک، ابتدا در واحدهای ستادی گمرک مورد اظهارنظر قرار می گیرد و چنانچه مودی کماکان به اعتراض خود باقی باشد، از طریق رییس گمرک ایران یا نماینده وی به کمیسیون های رسیدگی به اختلافات گمرکی ارجاع می شود.

مضافا اینکه، مدت اعتراض سی روز از تاریخ تعیین ارزش کالا در گمرک یا ابلاغ کتبی توسط گمرک ایران است، بعلاوه اینکه، به موجب ماده 135 قانون امور گمرکی، مقرر شده است، هرگاه بعد از ترخیص کالا از گمرک معلوم گردد، وجوهی که وصول آن برعهده گمرک است، بیشتر یا کمتر از آنچه مقرر بوده دریافت گردیده یا اساسا دریافت نشده و یا اشتباهی دریافت گردیده است، گمرک و صاحبین کالا می توانند ظرف 6 ماه از تاریخ امضای پروانه یا پته گمرکی کالای مورد بحث، کسر دریافتی و یا اضافه پرداختی را از یکدیگر مطالبه و دریافت کنند. رد اضافه پرداختی ها از محل درآمد جاری گمرک به عمل می آید.

تشریفات و نحوه رسیدگی به اعتراض به ارزش گذاری کالا در کمیسیون های بدوی و تجدیدنظر رسیدگی به اختلافات گمرکی  

1. به موجب ماده 209 آیین نامه اجرایی قانون امور گمرکی، با ارجاع پرونده به کمیسیون بدوی رسیدگی به اختلافات گمرکی، وقت رسیدگی با توجه به قوانین مربوط به آیین دادرسی مدنی تعیین و به صاحب کالا یا نماینده قانونی وی ابلاغ خواهد شد. عدم حضور مودی یا نماینده وی بدون عذرموجه مانع رسیدگی نخواهد بود. محل تشکیل کمیسیون ها در گمرک ایران است. و بر اساس ماده 211 آیین نامه اجرایی مذکور؛ صاحب کالا یا نماینده وی، جهت اشرافیت به پرونده و امکان ارائه دفاعیات تخصصی می تواند با تقاضای کتبی از روسای کمیسیون ها پرونده خود را قبل از تشکیل جلسه رسیدگی در محل کمیسیون ها و تحت نظر مسوول مربوط مطالعه نمایند. برداشتن هرگونه تصویر یا رونوشت یا اضافه نمودن مدارک جدید منوط به کسب اجازه می باشد.
2. جلسات کمیسیون بدوی رسیدگی به اختلافات گمرکی با حضور حداقل 5 عضو کمیسیون رسمیت خواهد داشت و مصوبات آنها با رای اکثریت کل اعضا ( حداقل 5 نفر ) معتبر است. و مصوبات کمیسیون های رسیدگی به اختلافات گمرکی نسبت به هر پرونده باید در همان جلسه روی ورقه چاپی مخصوص منعکس می گردد و به امضای اعضای حاضر در جلسه خواهد رسید، اعم از اینکه تصمیم متخذه، تصمیم نهایی باشد و یا ادامه رسیدگی به جلسه بعدی موکول و یا برای رفع نقص پرونده یا تحصیل نظر کارشناس یا آزمایشگاه قرار مقتضی صادر گردد.
3. در مواردی که کمیسیون های رسیدگی به اختلافات گمرکی لازم بدانند، موضوعات فنی و تخصصی را به کارشناس رسمی دادگستری یا مراجع علمی و رسمی یا اشخاصی که از طرف دستگاه های دولتی معرفی شده اند، ارجاع نموده و حق الزحمه کارشناسی ( غیردادگستری ) و طرفی که باید آن را پرداخت نماید تعیین می کند، و یا صورتی که صاحب کالا یا نماینده وی اثبات ادعای خود را منوط به اخذ استعلام یا ارسال رونوشت اسناد و مدارک از اشخاص حقوقی بنماید، کمیسیون ضمن ارائه نامه به متقاضی، اشخاصی حقوقی را به موجب ماده 217 آیین نامه اجرایی قانون امور گمرکی، موظف به ارائه رونوشت اسناد و مدارک مطابق با مقررات قانون آیین دادرسی مدنی می نماید. مضافا اینکه به موجب ماده 215 آیین نامه اجرایی قانون امور گمرکی، کمیسیون ها جهت صدور رای موظفند، برای تشخیص کالا متن نمانکلاتور سیستم هماهنگ شده، یادداشت های توضیحی آن و آرای صادره از سوی شورای همکاری گمرکی در خصوص طبقه بندی کالا و در سایر موارد قوانین و مقررات مربوط را به طور دقیق ملاک عمل قرار داده و در اوراق رای صادره به منابع یاد شده اشاره نمایند.
4. هر گاه در موضوعی رای کمیسیون رسیدگی به اختلافات گمرکی به اکثریت اعضاء صادر شود، اعضایی که با اکثریت موافق نیستند، نظر خود را در زیر ورقه رای به عنوان اقلیت قید و امضا می نمایند. و به موجب بند ت ماده 216 آیین نامه اجرایی قانون امور گمرکی، کمیسیون های رسیدگی به اختلافات گمرکی دارای اختیارات وسیعی جهت کشف واقع می باشد و می توانند هرگونه تحقیق یا اقدامی را جهت کشف واقعیت انجام دهند.از جمله اینکه در مواردی کمیسیون مراجعه به پرونده و سوابق و بازدید کالا را ضروری بداند، یک یا چند نفر از اعضا را برای بازدید و مطالعه پرونده و تهیه گزارش مامور می نمایند.

آیا امکان طرح شکایت مستقیم نسبت به تصمیم گمرک در ارزش گذاری کالا بدون مراجعه به کمیسیون رسیدگی به اختلافات گمرکی وجود دارد یا خیر؟

خیر. شعب دیوان عدالت ادرای با استناد به بند 2 ماده 10 قانون دیوان عدالت اداری از پذیرش مستقیم اعتراض به نظریه گمرک نسبت به ارزیابی کالا بدون مراجعه به کمیسیون های حل اختلافات گمرکی امتناع می نماید.

مهلت اعتراض به رای قطعی کمیسیون رسیدگی به اختلافات گمرکی در دیوان عدالت اداری

بر اساس  تبصره 4 ماده 146 قانون امور گمرکی مهلت 30 روز از تاریخ ابلاغ رای قطعی کمیسیون های رسیدگی به اختلافات گمرکی جهت طرح شکایت در دیوان عدالت اداری پیش بینی شده است. که به موجب تبصره 2 ماده 16 قانون دیوان عدالت اداری این مهلت برای اشخاص مقیم در کشور به 3 ماه و مقیم در خارج از کشور به 6 ماه از تاریخ ابلاغ رای قطعی کمیسیون رسیدگی به اختلافات گمرکی به مودی تغییر یافته است.

نحوه رسیدگی به دعوای اعتراض به رای قطعی کمیسیون رسیدگی به اختلافات گمرکی در رد اعتراض به ارزش گذاری کالا در دیوان عدالت اداری

1. رویه دیوان عدالت اداری با استناد به بند 2 ماده 10 قانون دیوان عدالت اداری از پذیرش مستقیم اعتراض به نظریه گمرک نسبت به ارزیابی کالا بدون مراجعه به کمیسیون های حل اختلافات گمرکی امتناع می نماید.
2. در حال حاضر با عنایت به الکترونیکی شدن ثبت دادخواست و لوایح، مودی با مراجعه به دفتر خدمات قضایی، امکان ارسال سیستمی دادخواست و ضمائم خود را به دبیرخانه دیوان عدالت اداری را دارد و ضرورتی به مراجعه به دفاتر دیوان عدالت اداری در دادگستری های مراکز استان یا مراجعه به دبیرخانه دیوان عدالت اداری در تهران نمی باشد. ابطال تمبر غیرمالی جهت ثبت شکایت نیز کفایت می نماید.
3. رسیدگی به شکایات مطروحه در دیوان عدالت اداری، جز در مواردی که نص صریح وجود دارد، به صورت شکلی است و دیوان عدالت اداری به موجب بند 2 ماده 16 قانون دیوان عدالت اداری ،رای قطعی کمیسیون های رسیدگی به اختلافات گمرکی، صرفا نسبت به بررسی صحت و سقم ادعای نقض قوانین و مقررات یا مخالفت با آنها اقدام می نماید و از ورود در ماهیت موضوع و صدور حکم ماهوی ممنوع است، مگر اینکه پس از نقض رای و ارجاع پرونده به کمیسیون هم عرض، مجدد طرح شکایت در دیوان عدالت اداری گردد.
4. با ثبت شکایت نسبت رای قطعی کمیسیون رسیدگی به اختلافات گمرکی در دیوان عدالت اداری، شعبه بدوی دیوان عدالت اداری با احراز تکمیل بودن پرونده اقدام به ارسال یک نسخه از دادخواست به همراه ضمایم به طرف دعوا می نماید. خوانده موظف است، ظرف مهلت یک ماه نسبت به ارائه پاسخ اقدام نماید. با حصول پاسخ، شعب دیوان در وقت نظارت و در صورت لزوم اقدام به تکمیل تحقیقات و ارجاع به کارشناسی و در غیر اینصورت اقدام به رسیدگی می نماید. که رسیدگی در دیوان عدالت اداری غیرحضوری و بدون تشکیل جلسه رسیدگی است. در فرض پذیرش رای کمیسیون، شعبه بدوی دیوان عدالت اداری نسبت به تایید رای اقدام می نماید. که رای صادره قابل  تجدیدنظرخواهی در شعب تجدیدنظر دیوان عدالت اداری می باشد. در غیر اینصورت سازمان گمرک می تواند به عنوان تجدیدنظرخواه نسبت به ثبت تجدیدنظرخواهی خود اقدام نماید.
5. چنانچه شعبه تجدیدنظر دیوان عدالت اداری نسبت به نقض رای کمیسیون رسیدگی به اختلافات گمرکی اقدام نماید. کمیسیون هم عرض، با لحاظ ایرادات اعلامی دیوان عدالت اداری موظف به رسیدگی مجدد است. که رای صادره از سوی مودی بازهم قابل اعتراض در دیوان عدالت اداری است. که دیوان عدالت اداری این بار نسبت به رسیدگی ماهوی و حل وفصل اختلاف گمرکی اقدام می نماید.

اما اگر دیوان عدالت اداری نسبت به رد شکایت اعتراض به ارزیابی کالا اقدام نماید، صاحب کالا می تواند نسبت به اعاده دادرسی در دیوان عدالت اداری از طریق ماده 98 قانون دیوان عدالت اداری و یا اعمال ماده 79 دیوان عدالت اداری جهت نقض رای صادره اقدام نماید. لکن به جهت فنی و تخصصی بودن دعاوی گمرکی بهره مندی از تخصص وکیل متخصص گمرکی و آشنا به قوانین بانکی و ارزی و دیوان عدالت اداری نقش بسزایی در پیشبرد صحیح پرونده از ابتدای امر خواهد داشت.

آیا امکان اعاده دادرسی از طریق ماده 477 قانون آیین دادرسی کیفری نسبت به رای کمیسیون رسیدگی به اختلافات گمرکی در اعتراض به ارزش گذاری کالا توسط گمرک وجود دارد یا خیر؟

خیر، با عنایت به اینکه کمیسیون های رسیدگی به اختلافات گمرکی از مراجع شبه قضایی می باشند و عنوان مرجع قضایی به آن اطلاق نمی شود، بر همین اساس با توجه به تبصره 1 ماده 477 قانون آیین دادرسی کیفری، امکان اعاده دادرسی از طریق اعمال ماده 477 برای آرای کمیسیون رسیدگی به اختلافات گمرکی وجود ندارد.