تقسیم ملک مشاع 

تقسیم ملک مشاع 

تقسیم ملک مشاع زمانی پیش می آید، که دو یا چند نفر به صورت اشاعه در مال واحدی دارای حق مالکیت بوده و هر یک درصدد دریافت سهم خود باشند. برهمین اساس با توجه به اینکه شرکا در جز به جز مال مشترک سهم هستند و املاک از اموال غالبا قابل تقسیم به اجزای مساوی نیستند. مضافا اینکه غالبا شرکا در خصوص نحوه تقسیم  به توافق نمی رسند و نتیجتا  افراز ملک مشاع  و در صورت عدم  امکان دستور فروش ملک مشاع  مطرح می گردد.

روشهای تقسیم ملک مشاع 

  • تقسیم به تراضی 

تقسیم به تراضی ، که در قالب توافق صورت می پذیرد، راحترین روش جهت رفع اشاعه است. که غالبا در قالب عقد صلح صورت می پذیرد.

  • تقسیم به افراز 

تقسیم به افراز، حالتی است ، که مال یا اموال مشترک مثلی و قابل تقسیم به اجزای مساوی باشند و برای هر یک از شرکا بتوانیم به نسبت سهام قائل به سهم شویم.

  • تقسیم به تعدیل 

تقسیم به تعدیل ؛ حالتی است که مال مشترک دارای اجزای مساوی نباشد و براساس ارزش مال تقسیم صورت پذیرد.

  • تقسیم به رد 

تقسیم به رد نوعی از تقسیم به تعدیل است، تقسیم به رد ، صورتی است که نتوان بدون دادن مالی از خارج  به بعضی از شرکاء مال مشترک را تقسیم نمود. نوعاً در مورد اموال قیمی از قبیل اراضی و املاک و اتومبیل محقق می گردد.

لازم به ذکر است، این نوع تقسیم درمورد ارث درماده 316 قانون  امور حسبی پیش بینی شده است، ولی براساس ماده  326 قانون  امورحسبی و با اخذ وحدت ملاک می توان درمورد تقسیم سایراموال مشترک نیز تسری داد.

دراین ماده آمده است. (( تقسیم طوری به عمل می آید که برای هر یک از ورثه از هر نوع از اموال حصه ای معین شود و اگر بعضی از اموال بدون زیان قابل قسمت نباشد ممکن است آن را در سهم بعضی از ورثه قرارداد و برابر بهای آن از سایر اموال در سهم دیگران منظور نمود و اگر تعدیل محتاج به ضمیمه پول و اموال باشد به ضمیمه آن تعدیل می شود.))

  • فروش ملک مشاع 

درصورتی که با هیچ از روشهای مذکورامکان تقسیم ملک مشاع میسر نباشد و شریک یا شرکایی  حاضر به همکاری جهت فروش ملک نباشند، می توان با طرح درخواست دستورفروش ملک مشاع  در دادگاه نسبت به مزایده ملک و تقسیم وجه حاصل از فروش فی مابین شرکا اقدام نمود.

تقسیم ملک مشاع بین وراث

تقسیم ملک مشاع ابتدا براساس توافقات وراث صورت می پذیرد، که غالبا منتج به فروش ملک می گردد. ولی اگر شرکا درخصوص تقسیم ملک مشاع توافق نمایند. وارث یا وراث می بایست ابتدا با مراجعه به اداره ثبت نسبت به ثبت درخواست افراز ملک مشاع اقدام نمایند. در صورت امکان افراز اداره ثبت نسبت به تقسیم به نسبت قدرالسهم اقدام می نماید درغیراینصورت با صدورگواهی عدم افراز متقاضی را برای طرح دعوا به دادگاه ارجاع می نماید. دراین صورت وراث می تواند با طرح درخواست دستورفروش ملک مشاع تقاضای مزایده ملک را جهت خروج از شراکت را نماید.

نحوه تقسیم ملک مشاع  در اداره ثبت

1.متقاضی افرازملک باید تقاضای خود مبنی بر افراز را ضمن تعیین مشخصات ملک و آدرس سایر مالکین ملک مشاع به ثبت محل وقوع ملک تسلیم نماید.

2.مسئول اداره ثبت دستور ثبت تقاضا را در دفتر اندیکاتور صادر و آن را جهت ضمیمه شدن به پرونده و رسیدگی به ترتیب به بایگانی و یکی از نمایندگان ثبت ارجاع می نماید. این تقاضا پس از ثبت در دفتر اندیکاتور به بایگانی ارسال، متصدی بایگانی پرونده را نزد نماینده تعیین شده می فرستد.

3.نماینده ثبت پرونده و وضعیت ثبتی آن را بررسی و مراتب را طی گزارشی مبنی بر چگونگی جریان ثبتی پرونده و اینکه آیا  نسبت به آن سند مالکیت صادر شده یا خیر، ضمن اظهار نظر صریح در خصوص امکان یا عدم امکان افراز به اطلاع مسئول ثبت می رساند.

4.مسئول اداره ثبت پس ازملاحظه گزارش نماینده و بررسی پرونده ثبتی تصمیم لازم را مبنی بر قبول یا رد درخواست افراز اتخاذ و در صورت قبول درخواست افراز، روزمعاینه محل را نیز تعیین و به متقاضی اعلام و پرونده را جهت تهیه اخطار لازم و دعوت از مالکین و شرکاء ملک به نقشه بردار ارجاع می نماید. پس ازحضور نماینده در محل و معرفی ملک توسط متقاضی، نماینده حدود آن را با حدود مجاورین و مندرجات پرونده ثبتی تطبیق داده و نقشه بردار نقشه قطعات مورد افراز را با توجه به میزان مالکیت و تصرفات و رعایت حقوق مالکین ترسیم نموده و قطعات مفروزی را به نرخ منطقه ای ارزیابی نموده  و مراتب را همراه با گزارشی با نقشه به مسئول واحد ثبتی گزارش می نماید.

شرایط تقسیم ملک مشاع دراداره ثبت 

ماده 1 قانون افراز و فروش املاک مشاع مصوب 22/9/1357 دراین خصوص بیان کرده است که « افراز املاک مشاع که جریان ثبتی آن ها خاتمه یافته است اعم از اینکه در دفتر املاک ثبت شده باشد یا نه در صورتی که مورد تقاضای یک یا چند شریک باشد با واحد ثبتی محلی خواهد بود که ملک مذکور در آن حوزه واقع می باشد». بنابراین طبق این ماده دررسیدگی به دعوی افراز املاک مشاع اصل بر صلاحیت واحد ثبتی محل وقوع مال غیرمنقول است. اما این صلاحیت اداره ثبت برای رسیدگی به دعوی افراز نیازمند حصول شرایطی به شرح ذیل می باشد:

1.جریان ثبتی ملک مورد دعوی افراز خاتمه یافته باشد: یعنی عملیات مقدماتی ثبت ملک مورد درخواست افراز انجام و خاتمه یافته باشد.

2.عدم وجود شخص غایب مفقود الاثر یا شخص محجور (صغیر و مجنون) در بین شرکاء ملک مشاع:

در صورتی که بین مالکین مشاعی ملک فرد یا افرادی غایب مفقود الاثر بوده یا برخی از آنها محجور باشند حتی اگر جریان ثبتی ملک مشاع نیز به پایان رسیده باشد اداره ثبت صلاحیت افراز را نخواهد داشت و در این موارد افراز باید در دادگاه و با حضور نمایندگان آنها به عمل آید همچنانکه شبیه این حکم در ماده 313 قانون امور حسبی در خصوص تقسیم ترکه  مابین وراث در فرض وجود محجور یا غایب بین ورثه مقرر شده است.

3.عدم نیاز به اصلاح مشخصات ملک مورد تقاضای افراز

چنانچه افراز ملک مشاع، مستلزم اصلاح مشخصات آن باشد، چون اصلاح موصوف باید با حضور و موافقت تمامی مالکین مشاع صورت پذیرد، بنابراین قبل از حصول این نتیجه اداره ثبت صالح به افراز چنین ملکی نیست.

  1. فقدان سند مالکیت معارض نسبت به ملک مورد تقاضای افراز

به صراحت تبصره ماده 1 قانون افراز و فروش املاک مشاع « نسبت به ملک مشاع که برای آن سند مالکیت صادر شده تا زمانی که رفع تعارض نشده اقدام به افراز نخواهد شد.»

نحوه تقسیم ملک مشاع در دادگاه 

موارد زیر خارج از صلاحیت اداره ثبت است و شریک یا نماینده محجورمی بایست جهت تقسیم ملک مشاع و در صورت ضرورت فروش ملک مشاع در دادگاه اقدام نماید.

1.ملک فاقد پلاک ثبتی یا جریان ثبتی آنها خاتمه نیافته باشد.

  1. بین شرکای ملک محجور یا غایب مفقود الاثری وجود داشته باشد، ولو اینکه دارای ملک جریان ثبتی آن خاتمه یافته یا دارای پلاک ثبتی باشد.

3.تقسیم ماترک چنانچه مجموعه ای از اموال منقول و غیرمنقول یا حقوق مالی باشد.

دراین حالتها  چنانچه ملک ورثه ای باشد ، خواهان پرونده می بایست گواهی انحصار وراثت را نیزضمیمه دادخواست نماید و چنانچه ملک دارای پلاک ثبتی باشد یا جریان ثبتی آن خاتمه یافته باشد؛ دادگاه پس از ثبت دادخواست و با  تعیین وقت رسیدگی، اقدام به اخذ آخرین استعلام وضعیت ثبتی می نماید.

پس ازدریافت پاسخ استعلام و برگزاری جلسه ی رسیدگی، دادگاه  قرارارجاع امر به کارشناس رسمی دادگستری را صادرمی نماید، کارشناس درهنگام تهیه گزارش کارشناسی باید از نماینده و نقشه بردار درانجام عملیات تقسیم و افرازاستفاده کند تا در زمان اجرای حکم تقسیم و افراز، بین حکم صادر شده و اسناد و نقشه های ثبتی و صورت مجالس احتمالی موجود تعارضی صورت نگیرد. لازم به ذکر است ، کارشناس درهنگام بررسی ملک می بایست با کمک نقشه بردار ثبتی، نسبت به قابل افراز بودن یا نبودن ملک و درصورت قابل افراز بودن در خصوص نحوه و میزان  تقسیم اعلام نظر نماید. درصورت امکان افراز و عدم توافق شرکا دادگاه به قید قرعه سهم هر یک ازمالکین را مشخص خواهد کرد.

شرایط رسیدگی دادگاه به درخواست تقسیم ملک مشاع

1.تقدیم دادخواست حقوقی به طرفیت کلیه مالکین مشاعی

2.عدم لزوم تقویم خواسته در صورت عدم وجود اختلاف در مالکیت ملک:

با عنایت به اینکه دعوی افراز ملک مشاع دعوی غیرمالی شمرده می شود، لذا نیاز به تقویم خواسته ندارد. مگر اینکه در مالکیت محل اختلاف باشد، دراین صورت به استناد بند 12 ماده 3 قانون وصول برخی از درامدهای دولت مصوب 1373 باید خواسته مقوم شود، اما هزینه دادرسی مطابق ارزش معاملاتی املاک در هر منطقه تعیین خواهد شد.

3.ارجاع امر به کارشناسی:

توضیح اینکه پس از تعیین جلسه و ضرورت ارجاع به کارشناسی ، کارشناس در معیت نقشه بردار نسبت به امکان افراز یا عدم افراز ملک اعلام نظر می نماید، درصورتی که نظر اداره ثبت با ارجاع امر به کارشناسی تائید گردد، رای صادره قطعی و لازم الاجرا می باشد و هر یک از مالکین می توانند درخواست فروش ملک مشاع به دادگاه محل وقوع ملک را ارائه نمایند.

ولی اگر دادگاه با ارجاع امر به کارشناسی قائل به افراز ملک باشد، اقدام به نقض تصمیم واحد ثبتی و صدور حکم به افراز می نماید و به قدرالسهم هر یک از اعضا به قید قرعه انجام می شود.

نحوه اعتراض به تصمیم واحد ثبتی درخصوص تقسیم ملک مشاع 

واحد ثبتی پس ازطی فرآیند ثبت نسبت به اعلام تصمیم واحد ثبتی درخصوص قابلیت افراز یا عدم افراز ملک مشاعی به شرکای ملک اقدام می نماید . تصمیم صادره ظرف 10 روز پس از ابلاغ به مالکین، قابل اعتراض در دادگاه دادگاه عمومی حقوقی محل وقوع ملک می باشد.

دادگاه با ارجاع پرونده علاوه برصدور دستور استعلام آخرین وضعیت ثبتی و ابلاغ تصمیم واحد ثبتی نسبت به تعیین وقت رسیدگی اقدام می نماید. درجلسه دادرسی پس از استعلام اظهارات طرفین و ملاحظه اسناد و مدارک ، قرارارجاع امر به کارشناس رسمی دادگستری صادر می گردد.

 کارشناس با هماهنگی با نماینده و نقشه بردار نسبت به بررسی وضعیت ملک ، اقدام و نظر خود را درخصوص افراز و یا عدم افراز ملک مشاع، صادر می کند. نظریه کارشناس به طرفین ابلاغ و با طی فرآیند قطعیت نظریه کارشناسی دادگاه براساس نظریه صادره نسبت به تائید تصمیم اداره ثبت یا نقض آن اقدام می نماید.

ملکی که به موجب تصمیم قطعی اداره ثبت یا دادگاه غیرقابل افراز تشخیص داده شود با تقاضای هر یک از شرکا و به دستور دادگاه ، از طریق اجرای احکام مدنی مزایده خواهد شد. حکم دادگاه که با توجه به اعتراض به تصمیم واحد ثبتی، درخصوص افراز یا عدم افراز صادر می شود، اعلامی بوده و نیاز به صدور اجرائیه نخواهد داشت.؛ این حکم قابل تجدید نظردر دادگاه های تجدید نظر مرکز استان بوده و غیر قابل فرجام است.

ابطال تقسیم ملک مشاع 

در دو حالت می توان نسبت به ابطال تقسیم ملک مشاع اقدام نمود.

  • ابطال تقسیم نامه ی مال مشاع با تراضی شرکا

همانگونه که شرکا با تراضی یکدیگرامکان تقسیم ملک مشاع را دارند، می تواند با توافق نسبت به اقاله و ابطال تقسیم نامه نیزاقدام نمایند.

اثر این توافق این است که، سند مالکیت صادر شده برای هر یک از شرکاء، نسبت به سهام هریک باطل خواهد شد و می توان مجددا جهت صدور سند مالکیت مشاعی اقدام نمود .

  • ابطال تقسیم نامه ی مال مشاع در اثر حکم دادگاه

دادگاه درسه صورت اقدام به ابطال تقسیم نامه ملک مشاع می نماید.

1.حالت اول، چنانچه دراثرتقسیم مال مشاع ، سهمی ازسهام یک ازشرکا وارد سهم شریک دیگرشده باشد، شریکی که حق او تضییع شده است می تواند با مراجعه به  دادگاه نسبت به ابطال تقسیم نامه اقدام نماید.

2.حالت دوم، درصورتی که سهم شخص ثالثی وارد سهم شریک یا شرکا شده و منتج به ورود ضرر گردد.

3.حالت سوم، چنانچه قبل از تقسیم مال مشاع حقوقی برای شریک یا شرکایی وجود داشته است، که پس از تقسیم این حقوق از بین رفته باشد ، این مورد می تواند ازموجبات ابطال تقسیم نامه توسط دادگاه گردد.

تقسیم ملک مشاع قولنامه ای 

تقسیم ملک مشاع قولنامه ای ابتدا براساس توافقات شرکا صورت می پذیرد. ولی اگر شرکا درخصوص تقسیم ملک مشاع توافقی ننمایند و ملک دارای سابقه ثبتی یا جریان ثبتی آن خاتمه یافته باشد ، شریک می بایست ابتدا با مراجعه به اداره ثبت نسبت به ثبت درخواست افراز ملک مشاع اقدام نماید. درصورت امکان افراز، اداره ثبت نسبت به تقسیم به نسبت قدرالسهم عمل می کند .درغیراینصورت با صدور گواهی عدم افراز متقاضی را برای طرح دعوا به دادگاه ارجاع می نماید. دراین صورت شریک می تواند با طرح درخواست دستورفروش ملک مشاع تقاضای مزایده ملک را جهت خروج از شراکت نماید.

تقسیم ملک مشاع بدون اجازه شریک 

براساس مقررات قانون مدنی، تصرف درمال مشاع باید با اذن و اجازه همه شرکاء صورت پذیرد. برهمین اساس درصورتی که شریکی بدون اجازه اقدام به تقسیم و یا انتقال قدرالسهم شریک نماید معامله غیرنافذ و فضولی است. مضافا مرتکب ازباب جرم انتقال مال غیرقابل تعقیب کیفری خواهد بود.

تقسیم ملک مشاع کشاورزی 

تقسیم ملک مشاع کشاورزی ابتدا براساس توافقات و با رعایت مقررات قانونی تفکیک زمین صورت می پذیرد. ولی اگر شرکا درخصوص تقسیم ملک مشاع توافقی ننمایند، شریک می بایست ابتدا با مراجعه به اداره ثبت نسبت به ثبت درخواست افراز ملک مشاع اقدام نماید. درصورت امکان افراز، اداره ثبت نسبت به تقسیم به نسبت قدرالسهم عمل می کند .درغیراینصورت با صدور گواهی عدم افراز متقاضی را برای طرح دعوا به دادگاه ارجاع می نماید. دراین صورت شریک می تواند با طرح درخواست دستورفروش ملک مشاع تقاضای مزایده زمین کشاورزی را جهت خروج از شراکت نماید.

خدمات تخصصی موسسه حقوقی آبان 

النهایه با عنایت به حجم و پیچیدگی دعاوی حقوقی ، صرف مطالعه مطالب تقدیمی راهگشای حل مشکلات حقوقی اصحاب دعوا نمی باشد. لذا در جهت تسهیل اقدامات حقوقی و ممانعت از تضییع حقوق ، بهره مندی از خدمات وکیل متخصص برحسب نوع دعوا ، امری لازم و غیر قابل اجتناب است.

بر همین اساس موسسه حقوقی آبان با بهره مندی از وکلای متخصص در هر بخش ، آمادگی کامل خود را جهت ارائه جامع ترین خدمات حقوقی اعلام می نماید.

مقالات مرتبط

8 دیدگاه. ارسال دیدگاه جدید

  • ما در یه ساختمان ۳طبقه زندگی میکنیم ۳تا انباری و پارکینگ داره یک پارکینگ ساختمان درب جدایی داره، آسانسور هم نداره ساختمان. پارکینگ‌ها چطور تقسیم میشه؟

    پاسخ
  • من یه اتاق ۱۲ متری در یکی از روستاهای ساوه دارم داخل یک ملک ۴۰۰ متری است به صورت وراثتی وتقسیم شده. . که میخوام این اتاق رو بفروشم چون به صورت مخروبه شده چطور میتونم قیمت واقعیشو بدونم؟ چون تو خود روستا زمین متری ۱میلیونه ولی برای فروش اتاق من با حیاطی که دارای همه امکانات است قیمت ۳ میلیون تومن قیمت گذاری شده آیا قانون میتونه بهم کمک کنه قیمت واقعی رو بدونم و بعد بفروشم؟

    پاسخ
    • معمولا در چنین مواردی از نظر افراد مطلع و احیانا بنگاههای املاک استفاده میکنند. البته موضوع انتقال یک اتاق از یک ملک مشاع نیز باید دقیق‌تر بررسی شود که آیا امکان تصرف از سوی مشتری وجود دارد یا خیر.

      پاسخ
  • برای تقسیم یک قطعه زمین شریکی ورثه‌ای اگر یکی از وراث همکاری نکند تکلیف چیست؟
    ما یک چهار دیواری داریم ک شریکی هستش و یکی از وراث با اجاره محل مخالف هستش و میگه باید خالی بمونه تا فروش بره و مستاجر رو بیرون کرده. اگر تا چند سال دیگه هم فروش نره تکلیف چیه؟ و موضوع دیگه اینکه از کار این ادمم مما زیان ممالی دیدیم.
    ایا میشه ما از ایشون شکایت کنیم یا باید سکوت کنیم و ضرر ببینیم؟

    پاسخ
  • آیا میتوان ملک مشاع را از یکی از شرکا اجاره کرد؟

    پاسخ
    • تک تک شرکا در ذره ذره یک ملک مشاع، شریک هستند و تا زمانی که ملک تقسیم و یا افراز نشده باشد هیچ یک از شرکا نمیتواند در آن تصرف مالکانه داشته باشد. بنابراین تا زمانی که رضایت همه شرکا وجو نداشته باشد امکان تسلیم ملک به مستاجر وجود ندارد و تصرف مستاجر غاصبانه محسوب میشود.

      پاسخ

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

این فیلد را پر کنید
این فیلد را پر کنید
لطفاً یک نشانی ایمیل معتبر بنویسید.
برای ادامه، شما باید با قوانین موافقت کنید

keyboard_arrow_up