مطالبه خسارت بیمه کالای وارداتی در حمل دریایی، زمانی به نتیجه می رسد، که ابتدا محل، زمان و علت ورود خسارت مشخص شود و سپس وضعیت آن با پوشش بیمه نامه تطبیق داده شود. صرف اینکه کالا هنگام تحویل در بندر مقصد آسیب دیده باشد، به تنهایی مسئولیت بیمه گر یا متصدی حمل را ثابت نمی کند.
در این دعاوی باید میان تعهد بیمه گر بر اساس بیمه نامه، مسئولیت متصدی باربری و حسب مورد کشتی بر اساس قرارداد حمل و قانون دریایی، و مسئولیت احتمالی اشخاصی که پس از تحویل کالا آن را نگهداری یا جابه جا کرده اند تفکیک شود. بنابراین تشخیص مرحله وقوع خسارت و تعیین شخص مسئول، در کنار بررسی پوشش بیمه ای، نقطه شروع صحیح دعواست.
شرایط مطالبه خسارت بیمه کالای وارداتی در حمل دریایی چیست؟
در مطالبه خسارت بیمه کالای وارداتی در حمل دریایی، ابتدا باید تعهد بیمه گر بر اساس مفاد بیمه نامه احراز شود. برای این منظور بیمه نامه و شرایط بیمه باربری در کنار بارنامه دریایی، اسناد خرید، اسناد حمل و گمرکی و مدارک تحویل کالا بررسی می شود، تا مشخص شود، خسارت در چه مرحله ای از حمل، بر اثر چه حادثه ای و در محدوده کدام پوشش بیمه ای ایجاد شده است.
آیین نامه شماره ۷۹ شورای عالی بیمه، شرایط عمومی بیمه باربری و مجموعه شرایط «الف»، «ب» و «ج» را تعیین کرده است. با این حال، تشخیص تعهد بیمه گر در هر پرونده باید بر اساس پوشش انتخاب شده، شرایط قرارداد و استثنائات مربوط انجام شود. بنابراین صرف وقوع یک حادثه دریایی برای ایجاد تعهد بیمه گر کافی نیست و باید رابطه میان حادثه و پوشش بیمه ای احراز شود.
همچنین بیمه گزار پس از وقوع حادثه باید اقدامات متعارف لازم برای جلوگیری از افزایش خسارت را انجام دهد و در صورت وجود مسئول احتمالی دیگر، اقدامات لازم برای حفظ حقوق خود نسبت به وی را انجام دهد. بنابراین نحوه وقوع حادثه، اقدامات پس از خسارت و اسناد مربوط به آن نیز در مطالبه خسارت اهمیت دارد.
خسارت بیمه کالای وارداتی در حمل دریایی شامل چه مواردی می شود؟
خسارت قابل مطالبه در بیمه کالای وارداتی، به نوع پوشش بیمه نامه، علت وقوع خسارت و حدود تعهد بیمه گر بستگی دارد. در شرایط «الف»، دامنه خطرات تحت پوشش گسترده تر است و در شرایط «ب» و «ج»، تعهد بیمه گر بر اساس خطراتی تعیین می شود که در همان شرایط تحت پوشش قرار گرفته اند.
بنابراین در هر پرونده باید علت واقعی خسارت با پوشش بیمه نامه و استثنائات آن تطبیق داده شود. خسارت ناشی از عیب ذاتی کالا، فرسودگی و استهلاک عادی، تاخیر در حمل و سایر موارد استثنایی نیز باید بر اساس متن بیمه نامه و شرایط عمومی و خصوصی آن بررسی شود.
اگر شرکت بیمه خسارت کالای وارداتی در حمل دریایی را پرداخت نکند چه اقدامی باید انجام داد؟
اگر شرکت بیمه پس از اعلام خسارت و ارائه مدارک از پرداخت تمام یا بخشی از خسارت خودداری کند، ابتدا باید علت رد یا کاهش خسارت و مستندات مورد استناد بیمه گر مشخص شود. سپس باید این مبنا با بیمه نامه، شرایط بیمه باربری و اسناد مربوط به حادثه تطبیق داده شود.
اگر خسارت در محدوده تعهدات بیمه نامه قرار داشته باشد و مبنای رد خسارت با مفاد قرارداد یا دلایل موجود در پرونده انطباق نداشته باشد، بیمه گزار می تواند مطالبه خسارت را از طریق دادگاه صالح پیگیری کند. در این دعوا، بیمه نامه، گزارش ارزیابی خسارت، اسناد حمل، مدارک تحویل کالا و سایر دلایل مربوط به وقوع و میزان خسارت اهمیت دارد.
اگر بیمه گر خسارت کالای وارداتی در حمل دریایی را کمتر از میزان واقعی محاسبه کند چه باید کرد؟
اگر شرکت بیمه میزان خسارت کالای وارداتی را کمتر از خسارت واقعی تعیین کند، ابتدا باید مبنای محاسبه آن مشخص شود. اختلاف ممکن است درباره میزان آسیب، ارزش کالا، هزینه تعمیر یا ترمیم، کاهش ارزش، فرانشیز، سقف تعهد بیمه گر یا نحوه اعمال شرایط بیمه نامه باشد.
در این وضعیت، بیمه گزار می تواند مدارکی مانند اسناد خرید، اسناد حمل، مدارک گمرکی، گزارش بازدید، صورت جلسه خسارت و مستندات مربوط به ارزش و وضعیت کالا را برای اثبات میزان واقعی خسارت ارائه کند.
اگر اختلاف با مدارک موجود برطرف نشود، میزان خسارت می تواند موضوع کارشناسی قرار گیرد. در این حالت، کارشناسی باید علت و میزان خسارت و مبنای محاسبه آن را بررسی کند تا مشخص شود، مبلغ تعیین شده از سوی بیمه گر با خسارت احراز شده و حدود تعهد قراردادی مطابقت دارد یا نه.
در صورتی که بیمه گر بخشی از خسارت را پرداخت کرده باشد، پرداخت مبلغ کمتر مانع مطالبه بخش مورد اختلاف نیست و بیمه گزار می تواند در حدود تعهد بیمه گر، مابه التفاوت خسارت را مطالبه کند.
برای مطالبه خسارت بیمه کالای وارداتی در حمل دریایی چه مدارکی لازم است؟
برای مطالبه خسارت بیمه کالای وارداتی در حمل دریایی، مدارکی لازم است که وجود رابطه بیمه ای، وقوع حادثه، ارتباط حادثه با پوشش بیمه و میزان خسارت را اثبات کند. بیمه نامه و شرایط آن، بارنامه دریایی، فاکتور خرید، پکینگ لیست، اسناد گمرکی و مدارک حمل و تحویل کالا از مهم ترین اسناد پرونده هستند.
گزارش کارشناسی خسارت، صورت جلسه کسری یا آسیب دیدگی کالا، گزارش بازدید، تصاویر خسارت و مکاتبات انجام شده با شرکت بیمه نیز حسب مورد اهمیت دارند.
در صورتی که احتمال مسئولیت متصدی حمل یا شخص ثالث وجود داشته باشد، اعتراض های انجام شده، اسناد تحویل و مدارکی که برای حفظ حق رجوع به شخص مسئول تنظیم شده اند نیز باید نگهداری شوند.
نحوه اعلام و ثبت خسارت بیمه کالای وارداتی در حمل دریایی چگونه است؟
پس از وقوع خسارت، بیمه گزار باید موضوع را در مهلت و به شیوه مقرر در بیمه نامه به بیمه گر اعلام کند. در حمل دریایی، اعلام سریع خسارت اهمیت دارد؛ زیرا تاخیر می تواند بررسی علت و میزان خسارت را دشوار کند.
در صورت آسیب دیدگی کالا هنگام تخلیه یا تحویل، وضعیت کالا باید تا حد امکان همان زمان مستندسازی و صورت جلسه شود. همچنین اگر احتمال مسئولیت متصدی حمل یا شخص ثالث وجود داشته باشد، اقدامات لازم برای حفظ حقوق بیمه گزار نسبت به آن شخص باید در مهلت مقرر انجام شود.
پس از اعلام خسارت، بیمه گر یا ارزیاب معرفی شده از سوی او مدارک و وضعیت کالا را بررسی می کند و میزان خسارت مورد ارزیابی قرار می گیرد. در کالای وارداتی، مستندسازی وضعیت کالا در زمان تحویل اهمیت ویژه ای دارد؛ زیرا پس از ترخیص، حمل داخلی یا باز شدن بسته بندی ممکن است تشخیص وضعیت اولیه کالا دشوارتر شود.
دعوای مطالبه خسارت بیمه کالای وارداتی در حمل دریایی علیه چه کسی مطرح می شود؟
اگر خسارت در محدوده تعهدات بیمه نامه قرار داشته باشد، دعوای مطالبه خسارت ناشی از قرارداد بیمه علیه شرکت بیمه طرف قرارداد مطرح می شود. بیمه گزار یا ذی نفع باید تعهد بیمه گر و میزان خسارت قابل پرداخت را اثبات کند.
اگر متصدی حمل یا شخص دیگری نیز بر اساس قرارداد حمل یا قانون مسئول خسارت باشد، مسئولیت وی موضوع مستقلی است و حسب مورد می توان حقوق مربوط به آن را نیز با طرح دعوای مستقلی پیگیری کرد. وجود مسئولیت متصدی حمل، به خودی خود موجب از بین رفتن تعهد بیمه گر نمی شود و هر رابطه حقوقی باید بر اساس مبنای خاص خود بررسی شود.
نحوه طرح دعوای مطالبه خسارت بیمه کالای وارداتی در حمل دریایی چگونه است؟
- برای طرح دعوا، ابتدا باید بیمه نامه، مدارک وقوع حادثه و اسناد مربوط به میزان خسارت آماده شود و سپس دادخواست علیه شرکت بیمه از طریق دفاتر خدمات الکترونیک قضایی ثبت شود.
- در دادخواست باید خواسته، بهای آن، جهات استحقاق و دلایل و مستندات مشخص شود. بیمه نامه و شرایط آن، اسناد حمل، مدارک خرید و گمرکی، مدارک تحویل کالا، گزارش ارزیابی خسارت و مکاتبات انجام شده با بیمه گر نیز حسب مورد به عنوان ادله دعوا ارائه می شوند.
- اگر اصل تعهد بیمه گر مورد اختلاف نباشد ولی درباره میزان خسارت اختلاف وجود داشته باشد، خواسته باید متناسب با وضعیت پرونده، از جمله مطالبه مابه التفاوت خسارت، تنظیم شود. در صورت نیاز، دادگاه می تواند موضوع علت و میزان خسارت را به کارشناسی ارجاع دهد.
- تشریفات خاصی که در قوانین برخی رشته های بیمه پیش بینی شده است، قابل تسری به بیمه باربری نیست. برای مثال، مقررات خاص مربوط به ارزیاب موضوع ماده ۳۹ قانون بیمه اجباری خسارات واردشده به شخص ثالث، ناظر به همان بیمه اجباری است و نمی توان آن تشریفات را صرفا به دلیل وجود اختلاف بیمه ای به بیمه باربری تسری داد.
دعوای مطالبه خسارت بیمه کالای وارداتی در کدام دادگاه مطرح می شود؟
دعوای مطالبه خسارت از شرکت بیمه، دعوایی مالی و در صلاحیت دادگاه عمومی حقوقی است. صلاحیت محلی نیز باید بر اساس قواعد آیین دادرسی مدنی و وضعیت قرارداد تعیین شود.
اصل بر اقامه دعوا در دادگاه محل اقامتگاه خوانده است، اما در دعاوی ناشی از قرارداد، مقررات مربوط به دادگاه محل انعقاد قرارداد یا محل اجرای تعهد نیز حسب مورد قابل بررسی است. بنابراین در پرونده بیمه باربری، مفاد بیمه نامه و محل اجرای تعهد بیمه گر باید در کنار قواعد عمومی صلاحیت مورد توجه قرار گیرد.
نحوه محاسبه خسارت بیمه کالای وارداتی در حمل دریایی به چه صورت است؟
میزان خسارت قابل پرداخت بر اساس نوع خسارت، ارزش بیمه شده و حدود تعهد بیمه گر تعیین می شود. در خسارت کلی، ارزش مورد تعهد بیمه گر و در خسارت جزئی، میزان خسارت واقعی وارد شده با توجه به شرایط بیمه نامه و مدارک پرونده مورد بررسی قرار می گیرد.
در کالای وارداتی، ارزش بیمه شده باید با بیمه نامه و اسناد تجاری تطبیق داده شود. هزینه هایی مانند کرایه حمل، حقوق و عوارض گمرکی و سایر هزینه ها نیز زمانی در محاسبه خسارت موثر هستند که مطابق بیمه نامه در ارزش بیمه شده یا تعهد بیمه گر منظور شده باشند.
مهلت طرح دعوای مطالبه خسارت بیمه کالای وارداتی در حمل دریایی چقدر است؟
مطابق ماده ۳۶ قانون بیمه، مرور زمان دعاوی ناشی از بیمه دو سال است و ابتدای آن از تاریخ وقوع حادثه منشأ دعوا محاسبه می شود. این حکم در دعاوی بیمه همچنان مورد استناد قرار می گیرد.
در بیمه باربری، ماده ۱۷ آیین نامه شماره ۷۹ نیز مقرر کرده است که ادعای ناشی از بیمه نامه، در صورت وقوع حادثه منجر به خسارت، باید ظرف دو سال از تاریخ وقوع حادثه اقامه شود. این ماده همچنین قطع مرور زمان را با اظهارنامه رسمی پیش بینی کرده است.
بنابراین مهلت مطالبه از بیمه گر باید جدا از مهلت دعوا علیه متصدی حمل بررسی شود و اقدامات انجام شده در فاصله وقوع خسارت تا طرح دعوا نیز باید از نظر آثار آنها بر مرور زمان بررسی شوند.
هزینه دادرسی دعوای مطالبه خسارت بیمه کالای وارداتی چقدر است؟
دعوی مطالبه خسارت از شرکت بیمه، دعوایی مالی است و هزینه دادرسی آن بر اساس ارزش خواسته و مقررات مربوط محاسبه می شود.
هزینه کارشناسی نیز در صورت ارجاع موضوع به کارشناس جدا از هزینه دادرسی خواهد بود و پرداخت آن مطابق تصمیم دادگاه انجام می شود. در صورت صدور حکم به نفع خواهان، هزینه های دادرسی و سایر هزینه های قابل مطالبه، در حدود مقررات، می تواند از محکوم علیه مطالبه شود.
دادخواست مطالبه خسارت بیمه کالای وارداتی در حمل دریایی چگونه تنظیم می شود؟
در دادخواست باید شرکت بیمه به عنوان خوانده معرفی شود و خواسته متناسب با وضعیت پرونده تنظیم گردد. شرح دادخواست نیز باید رابطه بیمه ای، مشخصات کالای بیمه شده، نحوه حمل، زمان و چگونگی وقوع حادثه، نوع خسارت، میزان خسارت و اقدامات انجام شده نزد بیمه گر را به صورت منظم بیان کند.
در صورتی که میزان خسارت دقیق نیازمند بررسی تخصصی باشد، می توان دلایل و مستندات موجود را ارائه کرد و تعیین میزان خسارت را در جریان رسیدگی به کارشناسی سپرد. خواسته نهایی باید با حدود تعهد بیمه گر و وضعیت واقعی خسارت منطبق باشد.
نحوه رسیدگی دادگاه به دعوای مطالبه خسارت بیمه کالای وارداتی در حمل دریایی به چه صورت است؟
در رسیدگی به دعوای مطالبه خسارت بیمه کالای وارداتی در حمل دریایی، دادگاه ابتدا رابطه بیمه ای و حدود تعهد شرکت بیمه را از طریق بررسی بیمه نامه و شرایط عمومی و خصوصی آن احراز می کند. سپس وقوع حادثه، ارتباط آن با خطر تحت پوشش، میزان خسارت و دلایل شرکت بیمه برای رد یا کاهش خسارت مورد بررسی قرار می گیرد. بنابراین صرف اثبات آسیب دیدگی کالا برای صدور حکم کافی نیست و باید تعهد قراردادی بیمه گر و میزان خسارت قابل پرداخت نیز احراز شود.
در این مرحله، بیمه نامه، بارنامه دریایی، اسناد خرید، اسناد گمرکی، مدارک تحویل کالا، گزارش بازدید و ارزیابی خسارت، صورت جلسه خسارت و مکاتبات طرفین از جمله دلایل مورد بررسی هستند. دادگاه همچنین دفاع شرکت بیمه را درباره استثنائات بیمه نامه، فرانشیز، سقف تعهد، ارزش بیمه شده و سایر محدودیت های قراردادی بررسی می کند و بر اساس مجموع دلایل درباره اصل مسئولیت بیمه گر تصمیم می گیرد.
چنانچه تشخیص علت یا میزان خسارت نیازمند اظهارنظر تخصصی باشد، دادگاه می تواند راسا یا به درخواست یکی از طرفین قرار ارجاع امر به کارشناسی صادر کند. مطابق ماده ۲۵۷ قانون آیین دادرسی مدنی، موضوع کارشناسی باید در قرار دادگاه مشخص شود. در دعوای بیمه کالای وارداتی، موضوع کارشناسی می تواند حسب مورد تعیین علت خسارت، میزان آسیب، هزینه متعارف تعمیر یا ترمیم، کاهش ارزش کالا یا بررسی مبنای محاسبه خسارت باشد.
پس از وصول نظریه کارشناسی، نظریه به طرفین ابلاغ می شود و آنان می توانند ظرف یک هفته مطالب و ایرادات خود را به صورت کتبی مطرح کنند. نظر کارشناس برای دادگاه جنبه فنی و کارشناسی دارد و در صورتی که با اوضاع و احوال محقق و معلوم پرونده مطابقت نداشته باشد، دادگاه مطابق ماده ۲۶۵ قانون آیین دادرسی مدنی به آن ترتیب اثر نخواهد داد. بنابراین نظریه کارشناس به خودی خود جایگزین تشخیص قضایی درباره تعهد بیمه گر نمی شود..
در دعاوی مربوط به کالای وارداتی، یکی از مسائل مهم این است که مشخص شود خسارت در چه مرحله ای ایجاد شده است. اگر دلایل پرونده نشان دهد خسارت در جریان حمل و در محدوده خطرات بیمه شده واقع شده، تعهد بیمه گر بر اساس بیمه نامه بررسی می شود. در مقابل، اگر خسارت خارج از مدت یا محدوده پوشش بیمه ای یا در زمره استثنائات قراردادی باشد، دادگاه می تواند با توجه به مفاد قرارداد، دعوای بیمه گزار را نسبت به آن بخش نپذیرد.
اگر شرکت بیمه قبلا بخشی از خسارت را پرداخت کرده باشد، دادگاه مبلغ پرداخت شده را در تعیین میزان تعهد باقی مانده لحاظ می کند. در این حالت، موضوع رسیدگی نسبت به بخش پرداخت نشده خواهد بود و خواهان باید استحقاق خود نسبت به مابه التفاوت را در حدود تعهد بیمه گر اثبات کند.
در نهایت، پس از بررسی قرارداد بیمه، اسناد حمل و خسارت، دفاعیات طرفین و در صورت لزوم نظریه کارشناسی، دادگاه درباره اصل تعهد بیمه گر و میزان خسارت قابل پرداخت تصمیم می گیرد. چنانچه تعهد بیمه گر احراز شود، حکم به پرداخت مبلغ خسارت در حدود تعهد قراردادی و خواسته اثبات شده صادر خواهد شد. مرور زمان دعاوی ناشی از بیمه نیز باید در رسیدگی مورد توجه قرار گیرد؛ ماده ۳۶ قانون بیمه مهلت دو ساله را از تاریخ وقوع حادثه منشا دعوا مقرر کرده و ماده ۱۷ آیین نامه شماره ۷۹ نیز برای ادعاهای ناشی از بیمه نامه باربری مهلت دو ساله پیش بینی کرده است.
نحوه اجرای حکم مطالبه خسارت بیمه کالای وارداتی در حمل دریایی به چه صورت است؟
پس از صدور حکم قطعی و صدور اجراییه، اجرای حکم از طریق واحد اجرای احکام مدنی انجام می شود. مطابق ماده ۳۴ قانون اجرای احکام مدنی، پس از ابلاغ اجراییه، محکوم علیه ده روز فرصت دارد مفاد حکم را اجرا کند، برای پرداخت محکوم به ترتیبی ارائه دهد یا مالی معرفی کند که اجرای حکم و استیفای محکوم به از آن امکان پذیر باشد.
محکوم له نیز می تواند برای وصول محکوم به، اموال محکوم علیه را به قسمت اجرا معرفی کند. بنابراین در صورتی که شرکت بیمه در مهلت مقرر مبلغ محکوم به را پرداخت نکند، عملیات اجرایی می تواند نسبت به اموال و دارایی های قابل توقیف آن شرکت ادامه پیدا کند.
اگر بخشی از محکوم به پرداخت شده باشد، عملیات اجرایی نسبت به مبلغ باقیمانده ادامه خواهد داشت و پس از اجرای کامل مفاد حکم، پرونده اجرایی مختومه می شود.
در صورتی که دادگاه شرکت بیمه را علاوه بر اصل خسارت به پرداخت هزینه دادرسی، حق الزحمه کارشناسی یا سایر مبالغ مورد حکم نیز محکوم کرده باشد، اجرای این مبالغ نیز در حدود مفاد دادنامه و اجراییه امکان پذیر است.
نکته مهم آن است که واحد اجرای احکام صرفا مفاد حکم قطعی را اجرا می کند. بنابراین افزایش میزان خسارت، مطالبه خسارت جدید یا تغییر حدود تعهد بیمه گر در مرحله اجرا امکان پذیر نیست و چنین ادعاهایی، در صورت وجود مبنای قانونی، نیازمند طرح دعوای مستقل خواهد بود.
مطالبه مابه التفاوت خسارت بیمه کالای وارداتی در حمل دریایی چگونه انجام می شود؟
اگر شرکت بیمه بخشی از خسارت وارد شده به کالای وارداتی را پرداخت کرده باشد، امکان مطالبه مابه التفاوت در صورتی وجود دارد که ثابت شود مبلغ پرداخت شده کمتر از میزان خسارت قابل پرداخت بر اساس بیمه نامه بوده است. در این وضعیت، موضوع دعوا صرفا مطالبه مجدد خسارت نیست، بلکه مطالبه بخش باقی مانده از تعهد بیمه گر است که تاکنون پرداخت نشده است.
برای مطالبه مابه التفاوت، ابتدا باید مبلغ خسارت احراز شده، مبلغ پرداخت شده توسط بیمه گر و مبنای تعیین هر دو مبلغ مشخص شود. بیمه نامه، شرایط عمومی و خصوصی بیمه باربری، گزارش ارزیابی خسارت، اسناد خرید و حمل، مدارک گمرکی، صورت جلسه خسارت و اسناد مربوط به پرداخت بیمه گر از مهم ترین مدارکی هستند که می توانند میزان تعهد باقی مانده را مشخص کنند. آیین نامه شماره ۷۹ شورای عالی بیمه نیز چارچوب شرایط عمومی بیمه باربری را تعیین کرده و مفاد بیمه نامه در تعیین حدود تعهد بیمه گر نقش اساسی دارد.
در صورتی که اختلاف درباره میزان خسارت باشد، خواهان باید میزان خسارت واقعی و قابل جبران را اثبات کند. دادگاه می تواند برای تعیین علت و میزان خسارت و بررسی مبنای محاسبه آن، موضوع را به کارشناس ارجاع دهد. در این مرحله، مبلغی که قبلا از سوی بیمه گر پرداخت شده از میزان خسارت قابل پرداخت کسر می شود و نسبت به مابه التفاوت، در حدود تعهد بیمه گر تصمیم گیری خواهد شد.
نکته مهم آن است که پرداخت بخشی از خسارت، به تنهایی به معنای پذیرش یا تسویه کامل تعهد بیمه گر نیست. با این حال، اگر بیمه گزار سند یا توافقی را امضا کرده باشد که متضمن تسویه کامل خسارت یا اسقاط حق مطالبه باقی مانده باشد، آثار آن سند باید با توجه به مفاد دقیق آن و شرایط انعقادش بررسی شود. بنابراین صرف دریافت مبلغی از شرکت بیمه، بدون بررسی اسناد تسویه، نمی تواند به طور خودکار به معنای اسقاط حق مطالبه مابه التفاوت تلقی شود.
در تعیین مابه التفاوت نیز نمی توان صرفا مبلغ مطالبه شده از بیمه گر را مبنا قرار داد. ابتدا باید مشخص شود چه میزان خسارت واقعا به کالای بیمه شده وارد شده، چه مقدار از آن بر اساس بیمه نامه تحت تعهد بیمه گر قرار دارد و سپس مبلغ پرداخت شده از تعهد احراز شده کسر شود. فرانشیز، سقف تعهد، ارزش بیمه شده و سایر حدود قراردادی نیز باید در همین مرحله اعمال شوند.
طرح دعوای مابه التفاوت نیز تابع مهلت دعاوی ناشی از بیمه است. ماده ۳۶ قانون بیمه، مرور زمان دعاوی ناشی از بیمه را دو سال از تاریخ وقوع حادثه منشا دعوا تعیین کرده است. همچنین ماده ۱۷ آیین نامه شماره ۷۹ برای ادعاهای ناشی از بیمه نامه باربری، در صورت وقوع حادثه منجر به خسارت، مهلت دو ساله از تاریخ وقوع حادثه را مقرر کرده و امکان قطع مرور زمان با اظهارنامه رسمی را نیز پیش بینی کرده است..
بنابراین در پرونده ای که شرکت بیمه بخشی از خسارت کالای وارداتی را پرداخت کرده است، برای مطالبه مابه التفاوت باید سه موضوع به صورت جداگانه اثبات شود: میزان واقعی خسارت، میزان تعهد بیمه گر و مبلغی که قبلا پرداخت شده است. تفاوت میان مبلغ قابل پرداخت بر اساس بیمه نامه و مبلغ پرداخت شده، در صورت اثبات، مبنای مطالبه مابه التفاوت خسارت خواهد بود.
آیا خسارت ناشی از تاخیر در حمل دریایی کالای وارداتی تحت پوشش بیمه است؟
خسارت صرفا ناشی از تاخیر در حمل، اصولا در زمره خسارت قابل پرداخت بیمه باربری قرار نمی گیرد و باید با توجه به استثنائات و شرایط بیمه نامه بررسی شود.
با این حال، باید میان زیان ناشی از خود تاخیر و خسارت فیزیکی وارد شده به کالا در جریان حادثه تحت پوشش تفاوت گذاشت. اگر خسارت فیزیکی ناشی از خطر بیمه شده باشد، صرف وجود تاخیر در حمل به تنهایی تعیین کننده حدود تعهد بیمه گر نیست.
آیا فرانشیز از خسارت بیمه کالای وارداتی در حمل دریایی کسر می شود؟
فرانشیز در بیمه کالای وارداتی به میزان و شرایطی بستگی دارد که در بیمه نامه تعیین شده است. بنابراین اگر برای پوشش مورد نظر فرانشیز مقرر شده باشد، بیمه گر می تواند مبلغ یا درصد فرانشیز را هنگام محاسبه خسارت، مطابق مفاد بیمه نامه از خسارت قابل پرداخت کسر کند.
در خسارت های جزئی، ابتدا میزان خسارت قابل جبران بر اساس شرایط بیمه نامه و اسناد پرونده تعیین می شود و سپس فرانشیز مقرر اعمال خواهد شد. بنابراین اختلاف درباره مبلغ پرداختی بیمه گر باید با تفکیک اصل میزان خسارت از میزان فرانشیز بررسی شود؛ زیرا کاهش مبلغ پرداختی لزوما به معنای کاهش میزان خسارت احراز شده نیست.
در صورتی که بیمه گزار نسبت به اعمال فرانشیز اعتراض داشته باشد، باید مشخص شود که فرانشیز در بیمه نامه یا شرایط مربوط به پوشش مورد مطالبه پیش بینی شده است و آیا نحوه محاسبه آن با مفاد قرارداد مطابقت دارد. در صورت اختلاف، بیمه نامه و شرایط مربوط، مبنای بررسی دادگاه قرار می گیرد.
