مطالبه خسارت بیمه باربری از شرکت بیمه، شرایط، مهلت و نحوه طرح دعوا

مطالبه خسارت بیمه باربری از شرکت بیمه زمانی مطرح می شود، که کالای بیمه شده در جریان حمل، بر اثر تحقق خطر تحت پوشش بیمه نامه تلف یا آسیب دیده باشد و بیمه گر با وجود تحقق شرایط تعهد، از پرداخت تمام یا بخشی از خسارت خودداری کند. در چنین وضعیتی، مبنای مطالبه، قرارداد بیمه و تعهدی است که بیمه گر به موجب بیمه نامه و شرایط حاکم بر آن پذیرفته است.

در دعوای مطالبه خسارت بیمه باربری، ابتدا باید مفاد بیمه نامه، شرایط عمومی و خصوصی، الحاقیه ها و نوع پوشش انتخاب شده بررسی شود تا مشخص شود حادثه در محدوده خطرات بیمه شده قرار گرفته است. آیین نامه شماره ۷۹ شورای عالی بیمه نیز در تعیین شرایط عمومی بیمه باربری و پوشش های «آ»، «ب» و «ج» نقش اساسی دارد و حدود تعهد بیمه گر باید با توجه به مجموعه این مقررات و توافقات قراردادی تعیین شود.

پس از احراز اصل پوشش بیمه ای، علت وقوع خسارت و میزان خسارت قابل جبران بررسی می شود. در این مرحله، گزارش بازدید و ارزیابی خسارت، اسناد حمل، مدارک مربوط به کالا، صورتجلسه کسری یا آسیب، فاکتورهای خرید و سایر دلایل می توانند در اثبات وقوع خسارت، علت آن و میزان تعهد بیمه گر مؤثر واقع شوند.

در عمل، اختلاف میان بیمه گذار و بیمه گر معمولاً زمانی شکل می گیرد که شرکت بیمه حادثه را خارج از پوشش بداند، به یکی از استثنائات بیمه نامه استناد کند، علت خسارت را متفاوت از ادعای بیمه گذار تشخیص دهد یا میزان خسارت را کمتر از مبلغ واقعی ارزیابی کند. در هر یک از این موارد، استحقاق بیمه گذار باید بر اساس مفاد بیمه نامه، شرایط بیمه باربری و دلایل فنی و مالی موجود در پرونده بررسی شود.

بنابراین، مطالبه خسارت بیمه باربری صرفاً با اثبات تلف یا آسیب کالا پایان نمی یابد و باید سه موضوع اصلی، یعنی تحت پوشش بودن حادثه، انتساب خسارت به خطر بیمه شده و میزان خسارت قابل پرداخت، به نحو مستند اثبات شود.

در ادامه، هر یک از این موارد و همچنین مهم ترین ایرادات شرکت بیمه در دعاوی مطالبه خسارت بیمه باربری را بررسی می کنیم.

شرایط مطالبه خسارت بیمه باربری از شرکت بیمه چیست؟

شرایط مطالبه خسارت بیمه باربری از شرکت بیمه، با احراز رابطه قراردادی میان بیمه گذار و بیمه گر و تحقق خسارتی که در حدود تعهدات بیمه نامه قرار می گیرد، شکل می گیرد. ماده ۱ قانون بیمه، تعهد بیمه گر را ناظر بر جبران خسارت ناشی از حادثه مورد توافق می داند و ماده ۲ نیز بیمه نامه را سند کتبی قرارداد و شرایط آن قرار داده است. در بیمه باربری، بنابراین باید تعهد بیمه گر را از مفاد واقعی بیمه نامه و شرایط حاکم بر آن استخراج کرد، نه صرفاً از عنوان بیمه نامه.

شرایط مطالبه خسارت بیمه باربری همچنین مستلزم آن است که، کالای مورد ادعا همان مال موضوع بیمه باشد و حادثه در محدوده زمانی و مکانی پوشش اتفاق افتاده باشد. مضافا اینکه، آیین نامه شماره ۷۹ شورای عالی بیمه، شرایط عمومی بیمه باربری را بر مبنای قانون بیمه و پیشنهاد کتبی بیمه گذار تنظیم کرده و مجموعه شرایط «آ»، «ب» و «ج» را نیز جزو چارچوب پوشش های بیمه باربری قرار داده است. از این رو، تعیین حق بیمه گذار بدون بررسی مجموعه شرایط مندرج در بیمه نامه امکان پذیر نیست.

از حیث موضوع خسارت نیز، باید میان «وقوع خسارت» و «قابلیت جبران آن از سوی بیمه گر» تفکیک شود. ممکن است، تلف یا آسیب کالا محرز باشد، اما علت آن در محدوده خطرات مورد تعهد قرار نگیرد یا مشمول یکی از استثنائات بیمه نامه باشد. بنابراین، در دعوای مطالبه خسارت، اثبات اصل خسارت به تنهایی کافی نیست و باید ارتباط حقوقی و فنی میان حادثه واقع شده و تعهد بیمه گر احراز شود.

از سوی دیگر، میزان خسارت قابل مطالبه نیز تابع سقف تعهد بیمه گر است. ماده ۲۲ قانون بیمه در خصوص بیمه حمل و نقل مقرر می کند که خسارت بر مبنای قیمت مال در مقصد محاسبه می شود، لیکن در هر حال میزان خسارت از مبلغ تعیین شده در بیمه نامه تجاوز نخواهد کرد. بنابراین، حتی در فرض احراز اصل مسئولیت بیمه گر، مبلغ قابل مطالبه باید با ارزش کالا، سرمایه بیمه شده و میزان واقعی خسارت تطبیق داده شود.

در نتیجه، برای احراز استحقاق بیمه گذار، چهار عنصر اساسی وجود قرارداد و پوشش معتبر، تعلق خسارت به کالای بیمه شده، تحقق حادثه در محدوده تعهد بیمه گر و قابلیت جبران خسارت بر اساس شرایط بیمه نامه باید در کنار یکدیگر بررسی و احراز شوند.

مهلت اعلام خسارت بیمه باربری به شرکت بیمه چقدر است و عدم رعایت آن چه اثری دارد؟

مهلت اعلام خسارت بیمه باربری به موجب ماده ۱۵ قانون بیمه، در اولین زمان امکان و حداکثر ظرف پنج روز از تاریخ اطلاع بیمه گذار از وقوع حادثه تعیین شده است. بیمه گذار علاوه بر اعلام حادثه، مکلف است، برای جلوگیری از توسعه خسارت نیز اقدامات لازم را انجام دهد. قانون در عین حال، مواردی را که حوادث خارج از اختیار مانع اعلام به موقع شده باشد، از حکم مذکور مستثنی کرده است.

اثر حقوقی عدم رعایت این تکلیف در خود ماده ۱۵ به صراحت تعیین شده است؛ به این معنا که اگر بیمه گذار حادثه را در مهلت مقرر اعلام نکند، اصل بر عدم مسئولیت بیمه گر خواهد بود، مگر اینکه بیمه گذار ثابت کند که مانعی خارج از اختیار وی موجب عدم اعلام به موقع شده است. بنابراین، در دعوای مطالبه خسارت بیمه باربری، اگر شرکت بیمه به تاخیر در اعلام حادثه استناد کند، دفاع موثر بیمه گذار باید بر اثبات تاریخ اطلاع از حادثه، علت تاخیر و وجود مانع خارج از اختیار متمرکز شود.

در اینجا باید میان «تاخیر در اعلام حادثه» و «سقوط قطعی حق مطالبه» نیز با دقت برخورد کرد. دادگاه باید شرایط پرونده و مفاد بیمه نامه را بررسی کند و صرف ادعای کلی شرکت بیمه، بدون احراز شرایط مقرر در ماده ۱۵، برای تعیین تکلیف دعوا کافی نخواهد بود. به همین دلیل، در پرونده های بیمه باربری، اسناد مربوط به زمان اطلاع از خسارت، مکاتبات با بیمه گر، گزارش بازدید و اقدامات انجام شده برای جلوگیری از توسعه خسارت اهمیت مستقیم پیدا می کند.

مهلت طرح دعوای مطالبه خسارت بیمه باربری چقدر است و عدم رعایت آن چه اثری دارد؟

مهلت طرح دعوای مطالبه خسارت بیمه باربری به موجب ماده ۳۶ قانون بیمه، دو سال از تاریخ وقوع «حادثه منشا دعوا» است. این حکم یک مرور زمان خاص در دعاوی ناشی از بیمه محسوب می شود و برخلاف برخی مهلت های قراردادی، مستقیماً از قانون ناشی می شود. نظریه اداره کل حقوقی قوه قضاییه به شماره ۷/۲۱۴۷ مورخ 1387/04/11 نیز اعتبار ماده ۳۶ قانون بیمه را به عنوان حکم خاص قانونی، تا زمان نسخ، مورد تأیید قرار داده است.

اثر حقوقی انقضای این مهلت آن است که دعوای ناشی از بیمه با ایراد مرور زمان مواجه می شود و در صورت احراز انقضای مهلت قانونی، دعوا قابل استماع نخواهد بود. بنابراین، در دعوای مطالبه خسارت بیمه باربری، صرف اثبات وقوع خسارت و تعهد بیمه گر، پس از تحقق مرور زمان، برای عبور از ایراد قانونی کافی نیست و ابتدا باید وضعیت مهلت مقرر در ماده ۳۶ بررسی شود.

نکته مهم در تعیین مبدأ این مهلت آن است که قانون، تاریخ رد خسارت توسط شرکت بیمه یا تاریخ ارسال اظهارنامه را ملاک قرار نداده، بلکه «تاریخ وقوع حادثه منشا دعوا» را معیار قرار داده است. از این رو، اگر کالا در تاریخ مشخصی در جریان حمل تلف یا آسیب دیده باشد و همان حادثه منشأ مطالبه بیمه ای باشد، اصل بر محاسبه مهلت دو ساله از تاریخ وقوع همان حادثه خواهد بود، نه از تاریخی که شرکت بیمه بعداً از پرداخت خسارت خودداری کرده است.

نظریه مشورتی شماره ۷/۱۴۰۲/۴۵ مورخ 1402/02/30 نیز در تبیین ماده ۳۶ تصریح کرده است که دعوای بیمه گر علیه عامل زیان، پس از جبران خسارت، از شمول این مرور زمان خارج است؛ بنابراین، باید میان دعوای بیمه گذار علیه بیمه گر و دعوای رجوع بیمه گر به عامل زیان تفکیک کرد.

از نظر رویه قضایی نیز در آرای موجود، اعتبار ماده ۳۶ و لزوم توجه به مرور زمان دعاوی بیمه مورد استناد قرار گرفته است؛ با این حال، درباره تعیین دقیق «حادثه منشا دعوا» باید ماهیت رابطه بیمه ای و خواسته مطرح شده در هر پرونده بررسی شود و نمی توان یک تاریخ واحد را برای تمام دعاوی بیمه ای ملاک قرار داد. این نکته در تحلیل های حقوقی مربوط به ماده ۳۶ نیز مورد تأکید قرار گرفته است.

بنابراین، در دعوای مطالبه خسارت بیمه باربری باید دو موضوع کاملاً تفکیک شود: مهلت پنج روزه اعلام حادثه که از تاریخ اطلاع بیمه گذار محاسبه می شود و عدم رعایت آن می تواند موجب عدم مسئولیت بیمه گر شود؛ و مرور زمان دو ساله اقامه دعوا که از تاریخ وقوع حادثه منشا دعوا محاسبه می شود و انقضای آن می تواند مانع استماع دعوای بیمه ای شود.

رد خسارت بیمه باربری از سوی شرکت بیمه در چه مواردی قابل اعتراض است؟

رد خسارت بیمه باربری زمانی قابل اعتراض است که مبنای اعلام شده از سوی بیمه گر با مفاد بیمه نامه، شرایط پوشش یا اوضاع و احوال واقعی حادثه انطباق نداشته باشد. بنابراین، صرف اعلام کتبی شرکت بیمه مبنی بر «خارج بودن خسارت از تعهد» برای تعیین تکلیف دعوا کافی نیست و باید علت رد خسارت با تعهدات قراردادی بیمه گر تطبیق داده شود.

در عمل، اختلاف معمولاً زمانی ایجاد می شود که شرکت بیمه به یکی از شروط استثنایی بیمه نامه استناد کرده و حادثه را خارج از پوشش اعلام می کند. در چنین وضعی، ابتدا باید مشخص شود استثنای مورد استناد اساساً در بیمه نامه وجود دارد و سپس احراز شود که شرایط تحقق آن استثنا در حادثه مورد نظر واقعاً وجود داشته است.

مطابق ماده ۱۹ قانون بیمه، مسئولیت بیمه گر نمی تواند از مبلغ بیمه شده تجاوز کند و مطابق ماده ۲۰، خسارت ناشی از عیب ذاتی مال اصولاً تحت مسئولیت بیمه گر نیست، مگر اینکه در بیمه نامه خلاف آن شرط شده باشد. بنابراین، استناد به این مقررات نیز باید با مفاد مشخص قرارداد و علت واقعی خسارت منطبق باشد.

در نتیجه، اعتراض مؤثر به رد خسارت، صرف مخالفت با نظر شرکت بیمه نیست؛ بلکه باید نشان داده شود که حادثه و خسارت واقع شده، برخلاف ادعای بیمه گر، در محدوده تعهدات قراردادی قرار داشته یا استثنای مورد استناد قابلیت اعمال بر وضعیت واقعی کالا و حادثه را ندارد. جزئیات هر یک از موارد رد خسارت و نحوه مقابله با آن در تیترهای بعدی بررسی می شود.

خسارت وارد به کالا در حین باربری را چگونه می توان از بیمه گر و متصدی حمل مطالبه کرد؟

مطالبه خسارت بیمه باربری از شرکت بیمه و مطالبه خسارت از متصدی حمل، اگرچه ممکن است از یک حادثه ناشی شده باشند، از نظر مبنای حقوقی و نحوه طرح دعوا یکسان نیستند. تعهد بیمه گر از قرارداد بیمه و حدود پوشش بیمه نامه ناشی می شود، در حالی که مسئولیت متصدی حمل بر اساس قرارداد حمل و مقررات اختصاصی حاکم بر نوع حمل تعیین می شود.

برای مثال، اگر کالای بیمه شده در جریان حمل جاده ای بر اثر واژگونی کامیون آسیب ببیند، صاحب کالا می تواند با احراز پوشش بیمه ای، علیه بیمه گر دعوای مطالبه خسارت بیمه باربری مطرح کند. در مقابل، اگر متصدی حمل نیز بر اساس مقررات حمل و شرایط قرارداد مسئول شناخته شود، مطالبه خسارت از وی بر مبنای مسئولیت حمل و نقل انجام می شود. بنابراین، صرف اینکه خسارت ناشی از یک حادثه واحد ایجاد شده است، موجب نمی شود مبنای مسئولیت هر دو شخص یکسان یا الزاماً تضامنی باشد.

از این رو، در طرح دعوا باید خواسته، مبنای مسئولیت و ادله مربوط به هر شخص به طور مستقل تعیین شود. چنانچه مطالبه صرفاً بر اساس بیمه نامه باشد، می توان دعوا را علیه بیمه گر مطرح کرد و نیازی به طرف دعوا قرار دادن متصدی حمل وجود ندارد. اما اگر مطالبه خسارت از متصدی حمل نیز مورد نظر باشد، باید دعوای مربوط به مسئولیت وی نیز بر اساس مقررات حمل و شرایط حاکم بر آن بررسی و مطرح شود.

در نتیجه، نمی توان صرفاً به دلیل وقوع یک خسارت واحد، بدون بررسی مبنای مسئولیت هر یک، بیمه گر و متصدی حمل را به صورت تضامنی مسئول دانست و نحوه طرح دعوا علیه هر کدام باید با توجه به منشأ تعهد و مقررات حاکم بر همان رابطه حقوقی تعیین شود.

مطالبه خسارت بیمه باربری در صورت امتناع بیمه گر از پرداخت چگونه پیگیری می شود؟

مطالبه خسارت بیمه باربری در صورت رد خسارت شرکت بیمه، منوط به بررسی مبنای رد خسارت و انطباق آن با مفاد بیمه نامه و مقررات حاکم است. نامه اعلام خسارت و مستنداتی که بیمه گر بر اساس آن از پرداخت خسارت خودداری کرده، در این مرحله اهمیت اساسی دارد؛ زیرا باید مشخص شود امتناع بیمه گر ناشی از عدم شمول خطر، استناد به استثنائات، ادعای نقض تعهدات بیمه گذار یا اختلاف در میزان خسارت است.

مطابق ماده ۱۵ قانون بیمه، بیمه گذار مکلف است، پس از اطلاع از وقوع حادثه، در مهلت مقرر بیمه گر را مطلع کند و اقدامات لازم را برای جلوگیری از توسعه خسارت انجام دهد. از سوی دیگر، ماده ۲۰ قانون بیمه، خسارت ناشی از عیب ذاتی مال را اصولاً خارج از مسئولیت بیمه گر قرار داده است، مگر آنکه در بیمه نامه خلاف آن شرط شده باشد. بنابراین، هر یک از این موارد باید با وضعیت واقعی حادثه و مفاد قرارداد تطبیق داده شود و نمی توان صرف استناد کلی بیمه گر به یک عنوان، آن را دلیل قطعی عدم مسئولیت دانست.

در مرحله پیگیری، ابتدا باید مستندات پرونده و علت اعلامی شرکت بیمه بررسی و در صورت لزوم اعتراض به تصمیم بیمه گر و مطالبه رسمی خسارت انجام شود. چنانچه اختلاف برطرف نشود، حسب مورد طرح دعوای مطالبه خسارت در مرجع قضایی صالح و اثبات استحقاق بیمه گذار قابل پیگیری خواهد بود

برای مطالبه خسارت بیمه باربری چه مدارکی باید ارائه کرد؟

• برای مطالبه خسارت بیمه باربری، مدارک باید به گونه ای ارائه شوند که اصل قرارداد بیمه، وقوع حادثه، ارتباط خسارت با کالای بیمه شده و میزان خسارت قابل اثبات باشد. مهم ترین مستندات پرونده شامل موارد زیر می شوند:
• بیمه نامه و کلیه الحاقیه ها و شرایط خصوصی آن؛
• بارنامه و اسناد قرارداد حمل؛
• فاکتور خرید، اسناد تجاری و مدارک تعیین ارزش کالا؛
• اسناد گمرکی و قبض انبار در حمل های وارداتی و صادراتی؛
• صورتجلسه تحویل کالا و گزارش کسری یا آسیب دیدگی؛
• گزارش بازدید و ارزیابی خسارت؛
• اعلام خسارت و مکاتبات انجام شده با شرکت بیمه؛
• اسناد مربوط به وضعیت کالا پیش و پس از حادثه؛
• گزارش کارشناسی درباره علت و میزان خسارت؛
• اسناد مربوط به اقدامات انجام شده برای جلوگیری از توسعه خسارت.

ماده ۱۵ قانون بیمه، بیمه گذار را مکلف می کند در صورت وقوع حادثه، بیمه گر را در مهلت مقرر مطلع کرده و اقدامات لازم را برای جلوگیری از توسعه خسارت انجام دهد. بنابراین، مدارک مربوط به اعلام حادثه و اقدامات انجام شده پس از وقوع آن نیز می توانند در احراز استحقاق بیمه گذار مؤثر باشند.

در پرونده های حمل و نقل بین المللی، دریایی و هوایی، علاوه بر اسناد فوق، باید اسناد اختصاصی شیوه حمل نیز ارائه شوند؛ زیرا تعیین زمان، محل و نحوه وقوع خسارت ممکن است بدون این اسناد امکان پذیر نباشد.

در نهایت، ارزش اثباتی مدارک باید متناسب با موضوع اختلاف بررسی شود؛ به ویژه زمانی که شرکت بیمه علت خسارت یا میزان آن را مورد انکار قرار داده باشد.

خواسته دعوای مطالبه خسارت بیمه باربری را چگونه باید تعیین کرد؟

در دعوای مطالبه خسارت بیمه باربری، خواسته باید بر مبنای تعهد قراردادی بیمه گر و خسارت قابل مطالبه تعیین شود. در حالت معمول، خواسته به صورت «مطالبه خسارت ناشی از بیمه باربری» به مبلغ مشخص، به انضمام خسارات دادرسی و حسب شرایط پرونده، خسارت تاخیر تأدیه مطرح می شود.

چنانچه میزان واقعی خسارت نیازمند بررسی تخصصی باشد، می توان مطالبه خسارت را با ارجاع امر به کارشناسی مطرح کرد؛ مشروط بر اینکه مبنای محاسبه و مستندات مربوط به خسارت در دادخواست و ضمائم آن مشخص باشد. همچنین اگر بیمه گر بخشی از خسارت را پرداخت کرده باشد، خواسته باید ناظر بر مابه التفاوت خسارت واقعی و مبلغ پرداخت شده تعیین شود.

از حیث قانونی، ماده ۲۲ قانون بیمه در بیمه حمل و نقل، مبنای محاسبه خسارت را قیمت مال در مقصد قرار داده، اما میزان خسارت قابل پرداخت را از مبلغ بیمه شده بیشتر نمی داند. بنابراین، تعیین خواسته باید با مبلغ بیمه شده، میزان خسارت واقعی و شرایط بیمه نامه انطباق داشته باشد.

نحوه طرح دعوای مطالبه خسارت بیمه باربری چگونه انجام می شود؟

نحوه طرح دعوای مطالبه خسارت بیمه باربری با ثبت دادخواست علیه بیمه گر در دادگاه عمومی حقوقی صالح آغاز می شود. در دادخواست باید بیمه نامه، حادثه منشا خسارت، کالای موضوع بیمه، میزان خسارت و مبنای تعهد بیمه گر به طور مشخص بیان و اسناد مربوط به قرارداد بیمه و وقوع خسارت نیز ضمیمه شود.

پیش از طرح دعوا، بررسی نامه یا تصمیم شرکت بیمه درباره میزان خسارت یا علت عدم پرداخت اهمیت دارد؛ زیرا خواسته و دلایل دعوا باید متناسب با مبنای رد یا عدم پرداخت تنظیم شود. در صورت اختلاف درباره علت یا میزان خسارت، دادگاه می تواند موضوع را برای احراز فنی به کارشناس ارجاع دهد.

از نظر ادله نیز بیمه نامه، بارنامه، اسناد مالکیت و ارزش کالا، گزارش ارزیابی خسارت، صورتجلسه تلف یا آسیب کالا و مکاتبات با بیمه گر، حسب مورد برای اثبات ارکان دعوا ارائه می شوند. در حمل بین المللی، دریایی و هوایی نیز، اسناد اختصاصی حمل باید در کنار اسناد بیمه بررسی شوند؛ زیرا تعیین مسئولیت بیمه گر و تفکیک آن از مسئولیت متصدی حمل، تابع مقررات خاص هر شیوه حمل خواهد بود.

برای مطالبه خسارت بیمه باربری باید به کدام دادگاه مراجعه کرد؟

برای مطالبه خسارت بیمه باربری، دعوا علیه شرکت بیمه در دادگاه عمومی حقوقی مطرح می شود؛ زیرا خواسته بیمه گذار، اجرای تعهد بیمه گر ناشی از قرارداد بیمه و پرداخت خسارت موضوع بیمه نامه است. بنابراین، صرف اینکه خسارت در جریان حمل کالا ایجاد شده باشد، موجب نمی شود دعوای بیمه گذار علیه بیمه گر در صلاحیت مرجع رسیدگی کننده به اختلافات حمل و نقل قرار گیرد.

از حیث صلاحیت محلی، ماده ۱۱ قانون آیین دادرسی مدنی، اصل را بر اقامه دعوا در دادگاه محل اقامت خوانده قرار داده است. در عین حال، ماده ۱۳ همان قانون در دعاوی بازرگانی و دعاوی ناشی از قرارداد، در صورت تحقق شرایط مقرر، مراجعه به دادگاه محل وقوع عقد یا محل اجرای تعهد را نیز امکان پذیر می کند. بنابراین، در دعوای مطالبه خسارت بیمه باربری باید ابتدا رابطه قراردادی بیمه گر و بیمه گذار و محل اجرای تعهد بیمه گر مشخص شود و سپس محل طرح دعوا انتخاب شود.

در حمل و نقل بین المللی، دریایی و هوایی، اگر خواسته مستقیماً علیه بیمه گر و بر مبنای بیمه نامه مطرح شود، مبنای صلاحیت همچنان قرارداد بیمه است؛ اما اگر خسارت از متصدی حمل مطالبه شود، موضوع متفاوت خواهد بود. در این حالت، مقررات اختصاصی حاکم بر نوع حمل، از جمله مقررات حمل بین المللی جاده ای، قانون دریایی یا مقررات حاکم بر حمل هوایی، حسب مورد در تعیین مسئولیت و صلاحیت اثرگذار خواهد بود. بنابراین، در یک پرونده واحد ممکن است دعوای بیمه گذار علیه بیمه گر و دعوای مسئولیت علیه متصدی حمل، از نظر مبنای حقوقی و حتی قواعد صلاحیت، یکسان نباشند.

نحوه رسیدگی به دعوای مطالبه خسارت بیمه باربری چگونه است؟

نحوه رسیدگی به دعوای مطالبه خسارت بیمه باربری در عمل، بیش از آنکه صرفاً به اثبات ورود خسارت به کالا وابسته باشد، به تطبیق دقیق حادثه با تعهدات بیمه گر و مفاد بیمه نامه بستگی دارد. تجربه عملی در این پرونده ها نشان می دهد، که نقطه اختلاف معمولاً جایی شکل می گیرد که شرکت بیمه، اصل خسارت را انکار نمی کند، اما علت آن را خارج از پوشش بیمه ای اعلام کرده یا میزان خسارت را کمتر از مبلغ مورد مطالبه می داند.

در رسیدگی قضایی، ابتدا باید بیمه نامه، شرایط عمومی و خصوصی، الحاقیه ها و مجموعه شرایط مورد توافق طرفین بررسی شود و سپس مشخص گردد، حادثه واقع شده دقیقاً تحت کدام پوشش قرار می گیرد. این موضوع در بیمه باربری اهمیت بیشتری دارد؛ زیرا تفاوت میان شرایط «آ»، «ب» و «ج» می تواند مستقیماً در احراز تعهد یا عدم تعهد بیمه گر اثرگذار باشد. بنابراین، استناد کلی به عنوان «بیمه باربری» برای اثبات مسئولیت شرکت بیمه کافی نیست و باید دامنه واقعی پوشش احراز شود.

از نظر ادله، گزارش ارزیاب خسارت شرکت بیمه، صورتجلسه تحویل یا تخلیه کالا، بارنامه، اسناد گمرکی، فاکتور و اسناد ارزش کالا و مکاتبات طرفین، حسب موضوع پرونده، مورد بررسی قرار می گیرد. چنانچه درباره علت خسارت، میزان تلف یا آسیب، ارزش کالا یا ارتباط حادثه با خطر بیمه شده اختلاف وجود داشته باشد، ارجاع امر به کارشناسی می تواند در تعیین موضوع تخصصی دعوا نقش تعیین کننده داشته باشد. مبنای محاسبه خسارت نیز باید با ماده ۲۲ قانون بیمه و سقف تعهد مندرج در بیمه نامه منطبق شود.

در پرونده های حرفه ای، تفکیک مسئولیت بیمه گر از مسئولیت متصدی حمل نیز اهمیت اساسی دارد. اگر خسارت ناشی از عملکرد متصدی حمل باشد، این موضوع لزوماً تعهد بیمه گر را منتفی نمی کند؛ بلکه باید ابتدا رابطه بیمه ای و پوشش حادثه بررسی شود و سپس، در صورت وجود شرایط قانونی، مسئولیت شخص ثالث و آثار پرداخت خسارت از سوی بیمه گر بر اساس ماده ۳۰ قانون بیمه مورد بررسی قرار گیرد. همین تفکیک در حمل بین المللی، دریایی و هوایی اهمیت بیشتری پیدا می کند؛ زیرا مسئولیت متصدی حمل در هر یک از این حوزه ها ممکن است تابع مقررات خاص همان شیوه حمل باشد.

مهم ترین ایرادات شرکت بیمه در دعاوی مطالبه خسارت بیمه باربری چیست؟ و نحوه دفاع در مقابل آن به چه صورت است؟

مهم ترین ایرادات شرکت بیمه در دعاوی مطالبه خسارت بیمه باربری معمولاً به عدم شمول حادثه، استناد به استثنائات بیمه نامه، اختلاف درباره علت خسارت، اختلاف در میزان خسارت و رعایت نشدن تکالیف بیمه گذار پس از وقوع حادثه مربوط می شود. در مقام دفاع، نباید صرفاً به انکار ادعای بیمه گر اکتفا کرد، بلکه باید هر ایراد با مفاد بیمه نامه، شرایط عمومی و خصوصی بیمه باربری و دلایل فنی موجود در پرونده پاسخ داده شود

یکی از ایرادات مهم بیمه گر، خارج بودن حادثه از پوشش بیمه ای است. در برابر این ایراد، باید ابتدا نوع پوشش انتخاب شده و مفاد شرایط «آ»، «ب» یا «ج» بررسی شود و سپس با اسناد حمل، گزارش حادثه، گزارش ارزیابی خسارت و سایر مدارک، انطباق حادثه با خطر بیمه شده اثبات شود. چنانچه بیمه گر بدون تطبیق دقیق حادثه با مفاد بیمه نامه، صرفاً با عنوان کلی «خارج از تعهد» از پرداخت خسارت خودداری کرده باشد، این دفاع باید به صورت مستند مورد مناقشه قرار گیرد.

استناد به عیب ذاتی کالا نیز از ایرادات قابل توجه بیمه گر محسوب می شود. ماده ۲۰ قانون بیمه، مسئولیت بیمه گر نسبت به خسارت ناشی از عیب ذاتی مال را اصولاً منتفی می کند، مگر اینکه در بیمه نامه خلاف آن شرط شده باشد. بنابراین، در پاسخ به این ایراد باید مشخص شود که آیا واقعاً عیب ذاتی علت مستقیم و مؤثر خسارت بوده یا خسارت در نتیجه خطر دیگری که تحت پوشش قرار داشته ایجاد شده است. در این مرحله، نظریه کارشناسی درباره وضعیت کالا و علت فنی خسارت می تواند نقش تعیین کننده ای ایفا کند.

بسته بندی نامناسب نیز ممکن است از سوی بیمه گر به عنوان علت رد خسارت مطرح شود. در چنین شرایطی، صرف ادعای نامناسب بودن بسته بندی برای تعیین تکلیف دعوا کافی نیست و باید رابطه میان وضعیت بسته بندی و خسارت واقع شده بررسی شود. در مقام دفاع، می توان با استناد به وضعیت کالا هنگام تحویل، اسناد حمل، گزارش بازدید، نحوه بارگیری و تخلیه و نظریه کارشناسی، اثبات کرد که خسارت ناشی از خطر تحت پوشش ایجاد شده و بسته بندی، علت مؤثر و مستقیم ورود خسارت نبوده است.

اختلاف درباره علت وقوع خسارت نیز در بسیاری از پرونده ها محل اصلی مناقشه قرار می گیرد. ممکن است بیمه گر اصل تلف یا آسیب کالا را بپذیرد، اما علت آن را از خطرات تحت پوشش خارج بداند. در این وضعیت، دفاع مؤثر باید بر اثبات رابطه سببیت میان حادثه و خسارت متمرکز شود و نمی توان صرفاً به وقوع خسارت استناد کرد. گزارش بازدید خسارت، صورتجلسه تحویل کالا، اسناد حمل و نظریه کارشناس رسمی می توانند برای اثبات علت واقعی خسارت مورد استفاده قرار گیرند.

اختلاف در میزان خسارت نیز از ایرادات متداول شرکت بیمه محسوب می شود. در صورتی که بیمه گر اصل تعهد خود را بپذیرد اما مبلغ خسارت را کمتر از میزان واقعی تعیین کند، باید مبنای ارزیابی شرکت بیمه مورد بررسی قرار گیرد و میزان خسارت با اسناد مالی، ارزش کالا، میزان تلف یا آسیب و عنداللزوم نظریه کارشناسی اثبات شود. در این وضعیت، موضوع دعوا می تواند به جای اصل استحقاق، به مطالبه مابه التفاوت خسارت واقعی و مبلغ پرداخت شده محدود شود.

بیمه گر همچنین ممکن است به تاخیر در اعلام حادثه یا رعایت نشدن تکالیف بیمه گذار پس از وقوع خسارت استناد کند. ماده ۱۵ قانون بیمه، بیمه گذار را مکلف کرده است برای جلوگیری از توسعه خسارت اقدام کند و در اولین زمان امکان و حداکثر ظرف پنج روز از تاریخ اطلاع از وقوع حادثه، بیمه گر را مطلع سازد؛ بنابراین، در پاسخ به این ایراد باید زمان اطلاع از حادثه، زمان اعلام خسارت، علت احتمالی تاخیر و اقدامات انجام شده برای جلوگیری از افزایش خسارت بررسی شود و آثار حقوقی آن بر اساس اوضاع و احوال پرونده تعیین شود.

در مجموع، دفاع مؤثر در دعوای مطالبه خسارت بیمه باربری زمانی شکل می گیرد که ایرادات بیمه گر به صورت موردی و مستند پاسخ داده شود و میان مفاد بیمه نامه، نوع پوشش، علت واقعی حادثه و میزان خسارت ارتباط دقیق برقرار شود. به همین دلیل، در چنین دعاوی، پاسخ به دفاع بیمه گر صرفاً یک دفاع قراردادی نیست و در موارد فنی، اثبات علت حادثه و میزان خسارت نیز باید با دلایل کارشناسی و اسناد حمل پشتیبانی شود.

استثنائات بیمه باربری را چگونه باید در دعوای مطالبه خسارت بررسی کرد؟

استثنائات بیمه باربری را نمی توان صرفاً بر اساس عنوان کلی مندرج در نامه رد خسارت پذیرفت و باید دقیقاً با مفاد بیمه نامه و شرایط عمومی و خصوصی آن تطبیق داد. آیین نامه شماره ۷۹ شورای عالی بیمه، شرایط عمومی بیمه باربری و مجموعه پوشش های مورد استفاده در بیمه باربری را تنظیم کرده است و حدود تعهد بیمه گر باید با توجه به پوشش انتخاب شده و استثنائات همان پوشش تعیین شود.

در عمل، شرکت بیمه ممکن است خسارت را به عیب ذاتی، بسته بندی نامناسب، عدم رعایت شرایط حمل، تأخیر، کسری ناشی از عدم ارسال کالا یا یکی از سایر موارد استثنایی منتسب کند. در چنین وضعیتی، صرف انتساب خسارت به یکی از عناوین مذکور برای تعیین تکلیف کافی نیست و باید رابطه سببیت میان مورد استثنا و خسارت واقع شده احراز شود. برای نمونه، اگر بیمه گر بسته بندی نامناسب را علت رد خسارت اعلام کند، باید مشخص شود نقص بسته بندی واقعاً وجود داشته و همین نقص، علت موثر در ایجاد خسارت بوده است.

ماده ۲۰ قانون بیمه نیز مقرر کرده است که بیمه گر مسئول خسارات ناشی از عیب ذاتی مال نیست، مگر اینکه در بیمه نامه خلاف آن شرط شده باشد. بنابراین، در اختلاف درباره عیب ذاتی، موضوع اصلی این نیست که کالا معیوب بوده است یا خیر؛ بلکه باید مشخص شود خسارت واقع شده واقعاً ناشی از عیب ذاتی بوده و این وضعیت با مفاد بیمه نامه چه نسبتی پیدا می کند.

میزان خسارت بیمه باربری را چگونه باید محاسبه کرد؟

میزان خسارت بیمه باربری باید با توجه به نوع خسارت، ارزش مورد بیمه، مبلغ بیمه شده و مقررات حاکم بر قرارداد تعیین شود. ماده ۲۲ قانون بیمه در بیمه حمل و نقل، قیمت مال در مقصد را مبنای محاسبه خسارت قرار داده است و در عین حال، میزان خسارت قابل پرداخت نمی تواند از مبلغ تعیین شده در بیمه نامه تجاوز کند. بنابراین، ارزش کالا و سرمایه بیمه شده دو موضوع متفاوت هستند و نباید در محاسبه خسارت با یکدیگر خلط شوند.

در خسارت جزئی، باید میزان واقعی افت ارزش یا آسیب وارده به کالا مشخص شود و در خسارت کلی، وضعیت تلف کامل یا از بین رفتن موضوع بیمه احراز شود. چنانچه درباره میزان خسارت اختلاف ایجاد شود، اسناد خرید، فاکتور، اسناد حمل، گزارش ارزیابی خسارت و سایر مدارک مالی و فنی باید بررسی شوند و در صورت نیاز، میزان خسارت با کارشناسی تعیین شود.

نکته مهم این است که کارشناسی نباید جایگزین تشخیص تعهد بیمه گر شود. کارشناس می تواند درباره امور فنی مانند علت آسیب، میزان خسارت یا ارزش کالا اظهارنظر کند، اما اینکه حادثه در محدوده تعهد بیمه نامه قرار می گیرد یا مشمول استثنای قراردادی می شود، یک مسئله حقوقی است که باید بر اساس قرارداد و مقررات حاکم تعیین شود.

خسارت بیمه باربری در حمل بین المللی، دریایی و هوایی چگونه تعیین می شود؟

خسارت بیمه باربری در حمل بین المللی، دریایی و هوایی ابتدا بر اساس قرارداد بیمه و پوشش مندرج در بیمه نامه تعیین می شود، اما برای تحلیل صحیح حادثه باید مقررات خاص شیوه حمل نیز در حدی که به منشأ و کیفیت وقوع خسارت مربوط می شود، بررسی شود. به همین دلیل، نباید مقررات مسئولیت متصدی حمل را مستقیماً جایگزین مقررات حاکم بر قرارداد بیمه کرد.

در حمل بین المللی جاده ای، باید اسناد حمل و مقررات خاص حمل بین المللی در کنار بیمه نامه بررسی شوند، در حمل دریایی، بارنامه دریایی، وضعیت کالا هنگام بارگیری و تخلیه و مقررات قانون دریایی اهمیت بیشتری پیدا می کنند و در حمل هوایی نیز اسناد حمل هوایی و مقررات اختصاصی آن شیوه حمل باید بررسی شوند.

با این حال، اگر خواسته مستقیماً مطالبه خسارت از بیمه گر باشد، منشأ تعهد، بیمه نامه و شرایط پوشش آن خواهد بود و مسئولیت متصدی حمل باید از آن تفکیک شود. بیمه گذار می تواند در صورت وجود شرایط مطالبه، صرفاً علیه شرکت بیمه دعوا مطرح کند و الزامی به طرف دعوا قرار دادن متصدی حمل نداشته باشد.

برای مثال، اگر کالای بیمه شده در اثر واژگونی کامیون آسیب ببیند و این حادثه تحت پوشش بیمه نامه قرار داشته باشد، صاحب کالا می تواند خسارت را مستقیماً از بیمه گر مطالبه کند؛ حتی اگر متصدی حمل نیز به دلیل تقصیر خود مسئول جبران خسارت باشد. در این حالت، تعهد بیمه گر بر اساس قرارداد بیمه و مسئولیت متصدی حمل بر اساس قرارداد حمل و مقررات مربوط بررسی می شود.

بنابراین، در دعوای صرفاً علیه بیمه گر، دادگاه ابتدا پوشش بیمه ای حادثه، علت خسارت و میزان تعهد بیمه گر را بررسی می کند و رسیدگی به مسئولیت متصدی حمل ضرورت ندارد؛ مگر اینکه مطالبه خسارت از متصدی حمل نیز مورد درخواست قرار گرفته باشد.

خسارت تاخیر تادیه در مطالبه خسارت بیمه باربری چگونه محاسبه می شود؟

خسارت تاخیر تادیه در مطالبه خسارت بیمه باربری به صورت خودکار و صرفاً به دلیل عدم پرداخت خسارت از سوی شرکت بیمه قابل مطالبه نمی شود و باید شرایط مقرر در ماده ۵۲۲ قانون آیین دادرسی مدنی احراز شود. از جمله این شرایط، وجه رایج بودن دین، مطالبه طلبکار، تمکن مدیون و امتناع وی از پرداخت است.

در دعوای بیمه باربری، بنابراین باید زمان مطالبه خسارت، میزان دین و زمان تحقق شرایط قانونی تاخیر بررسی شود. نامه مطالبه، اعلام خسارت، مکاتبات بیمه گذار با شرکت بیمه و اسناد مربوط به تعیین میزان خسارت می توانند در احراز زمان مطالبه و وضعیت دین اهمیت پیدا کنند.

نکته مهم این است که خسارت تاخیر تادیه باید از اصل خسارت بیمه ای تفکیک شود. اصل تعهد بیمه گر بر اساس بیمه نامه و میزان خسارت احراز می شود، اما خسارت تاخیر تادیه تابع شرایط مستقل ماده ۵۲۲ است. بنابراین، در تنظیم خواسته بهتر است مطالبه اصل خسارت و خسارت تاخیر تادیه به صورت روشن و مستند مطرح شود.

حکم مطالبه خسارت بیمه باربری چگونه اجرا می شود؟

حکم مطالبه خسارت بیمه باربری پس از قطعیت، با صدور اجراییه و از طریق واحد اجرای احکام مدنی اجرا می شود. مطابق ماده ۴ قانون اجرای احکام مدنی، اجرای حکم قطعی دادگاه با صدور اجراییه آغاز می شود و به موجب ماده ۳۴ همان قانون، محکوم علیه پس از ابلاغ اجراییه مکلف است ظرف مهلت قانونی مفاد حکم را اجرا کند، محکوم به را بپردازد یا ترتیبی برای پرداخت آن ارائه کند.

چنانچه شرکت بیمه در مهلت مقرر از اجرای حکم خودداری کند، محکوم له می تواند توقیف اموال و مطالبات شرکت را درخواست کند. مطابق ماده ۴۹ قانون اجرای احکام مدنی، در صورت امتناع محکوم علیه از اجرای حکم، اموال وی تا میزان محکوم به توقیف می شود و عملیات اجرایی برای وصول محکوم به ادامه پیدا می کند.

در پرونده های مطالبه خسارت بیمه باربری، اگر دادگاه شرکت بیمه را به پرداخت اصل خسارت، خسارت تاخیر تادیه یا هزینه های دادرسی محکوم کرده باشد، اجرای احکام هر یک از این موارد را در حدود منطوق حکم محاسبه و وصول می کند. اجرای احکام نمی تواند مبلغ یا تعهدی را که دادگاه درباره آن حکمی صادر نکرده است، به محکوم به اضافه کند.

از نظر عملی، به همین دلیل باید خواسته از ابتدا با دقت تنظیم شود و اصل خسارت و متفرعات قانونی قابل مطالبه در دادخواست مورد درخواست قرار گیرد. هرچه منطوق رأی درباره مبلغ خسارت و متفرعات آن دقیق تر تنظیم شود، فرآیند اجرا با اختلاف و ابهام کمتری مواجه می شود..

در حمل بین المللی، دریایی و هوایی نیز اگر شرکت بیمه به پرداخت خسارت محکوم شود، حکم مطابق مقررات اجرای احکام ایران اجرا می شود. تفاوت این پرونده ها عمدتاً در تعیین قانون حاکم بر قرارداد بیمه، احراز پوشش بیمه ای و تفکیک مسئولیت بیمه گر از متصدی حمل ایجاد می شود و در مرحله اجرای حکم، اصل بر اجرای مفاد رأی قطعی مطابق مقررات داخلی باقی می ماند.

مرور زمان دعوای مطالبه خسارت بیمه باربری چقدر است و عدم رعایت آن چه اثری دارد؟

همانگونه که بیان شد، مرور زمان دعوای مطالبه خسارت بیمه باربری طبق ماده ۳۶ قانون بیمه، دو سال از تاریخ وقوع حادثه منشا دعوا تعیین شده است. بنابراین، بیمه گذار نمی تواند اقامه دعوا را بدون محدودیت زمانی به تاخیر بیندازد و پس از سپری شدن این مهلت، دعوا با ایراد مرور زمان مواجه می شود.

نکته مهم آن است که مبدأ این دو سال، تاریخ وقوع حادثه منشا دعوا است، نه لزوماً تاریخ اعلام خسارت یا تاریخ رد مطالبه توسط شرکت بیمه. در نتیجه، در هر پرونده باید ابتدا مشخص شود چه حادثه ای مبنای ایجاد حق مطالبه بیمه ای قرار گرفته است.

نظریه مشورتی شماره ۷/۱۴۰۲/۴۵ مورخ 1402/02/30 اداره کل حقوقی قوه قضاییه نیز اعتبار مرور زمان دو ساله دعاوی ناشی از بیمه را مورد تأکید قرار داده است. در رویه قضایی نیز ماده ۳۶ قانون بیمه در رسیدگی به دعاوی بیمه ای مورد استناد قرار گرفته است؛ بنابراین، بررسی دقیق تاریخ حادثه پیش از طرح دعوا ضرورت دارد.

اگر شرکت بیمه خسارت بیمه باربری را کامل پرداخت نکند، چگونه می توان مابه التفاوت را مطالبه کرد؟

در صورت اثبات اینکه خسارت واقعی بیش از مبلغ پرداختی است، بیمه گذار می تواند مابه التفاوت را تا سقف تعهد بیمه گر مطالبه کند. میزان خسارت در صورت اختلاف می تواند با ارجاع به کارشناسی تعیین شود و مبنای محاسبه نیز باید با ماده ۲۲ قانون بیمه و مفاد بیمه نامه منطبق شود.

اگر شرکت بیمه خسارت بیمه باربری را به دلیل خارج بودن حادثه از پوشش رد کند، چگونه می توان استحقاق دریافت خسارت را اثبات کرد؟

باید مفاد بیمه نامه و شرایط پوشش با علت واقعی حادثه تطبیق داده شود. چنانچه حادثه در محدوده خطرات تحت پوشش قرار داشته باشد، استناد کلی بیمه گر به خارج بودن خسارت از تعهد کافی نیست و می توان پرداخت خسارت را مطالبه کرد.

اگر بیمه گر به شرایط «آ»، «ب» یا «ج» استناد کند، حدود تعهد بیمه باربری چگونه تعیین می شود؟

حدود تعهد با بررسی شرایط انتخاب شده در بیمه نامه، خطرات تحت پوشش و استثنائات همان شرایط تعیین می شود. بنابراین، نمی توان صرفاً بر اساس عنوان بیمه باربری درباره تعهد بیمه گر تصمیم گرفت.

اگر کالا در مقصد تلف یا آسیب دیده تحویل شود، چگونه می توان تحت پوشش بودن خسارت بیمه باربری را اثبات کرد؟

با ارائه بیمه نامه، بارنامه، صورتجلسه تحویل، گزارش خسارت، اسناد حمل و مدارک مربوط به علت و میزان خسارت می توان وقوع حادثه و ارتباط آن با پوشش بیمه ای را اثبات کرد. در اختلافات فنی نیز دادگاه می تواند موضوع را به کارشناسی ارجاع دهد.

اگر شرکت بیمه عیب ذاتی کالا را علت خسارت بداند، چگونه می توان این ادعا را رد کرد؟

مطابق ماده ۲۰ قانون بیمه، خسارت ناشی از عیب ذاتی اصولاً تحت تعهد بیمه گر قرار نمی گیرد، مگر اینکه در بیمه نامه خلاف آن شرط شده باشد. بنابراین، باید علت واقعی خسارت بررسی و در صورت اختلاف، موضوع از طریق کارشناسی فنی اثبات شود.

اگر بیمه گر بسته بندی نامناسب را علت خسارت اعلام کند، این ایراد در چه شرایطی می تواند موجب رد خسارت بیمه باربری شود؟

صرف ادعای نامناسب بودن بسته بندی برای رد خسارت کافی نیست و باید ثابت شود، نقص بسته بندی با حادثه و خسارت رابطه مستقیم داشته و طبق شرایط بیمه نامه از موارد استثنا محسوب می شود. در این موارد، گزارش کارشناسی درباره علت خسارت اهمیت ویژه ای پیدا می کند.

اگر شرکت بیمه میزان خسارت بیمه باربری را کمتر از خسارت واقعی تعیین کند، چگونه می توان میزان واقعی خسارت را اثبات کرد؟

با ارائه اسناد ارزش کالا، فاکتور، گزارش ارزیابی خسارت، صورتجلسه آسیب یا تلف و سایر مدارک مالی می توان میزان خسارت را اثبات کرد. در صورت اختلاف، دادگاه می تواند تعیین میزان خسارت را به کارشناس رسمی ارجاع دهد.

اگر شرکت بیمه پس از دریافت مدارک و گزارش کارشناسی از پرداخت خسارت بیمه باربری خودداری کند، چگونه می توان آن را به پرداخت خسارت ملزم کرد؟

پس از احراز تعهد بیمه گر و عدم پرداخت، می توان دعوای مطالبه خسارت را در دادگاه عمومی حقوقی مطرح کرد. در دادخواست باید بیمه نامه، علت خسارت، میزان مطالبه و مدارک اثبات کننده استحقاق بیمه گذار ارائه شود.

اگر خسارت بیمه باربری در حمل بین المللی، دریایی یا هوایی ایجاد شود، تعهد شرکت بیمه بر اساس چه مقرراتی تعیین می شود؟

تعهد بیمه گر ابتدا بر اساس قرارداد بیمه، بیمه نامه و شرایط پوشش تعیین می شود؛ اما در حمل بین المللی، دریایی یا هوایی باید مقررات خاص همان شیوه حمل نیز در حدی که بر منشأ و نحوه وقوع خسارت اثر دارد بررسی شود. بنابراین، مقررات مسئولیت متصدی حمل با تعهد قراردادی بیمه گر یکسان تلقی نمی شود.

اگر شرکت بیمه پس از صدور حکم قطعی خسارت بیمه باربری را پرداخت نکند، چگونه می توان محکوم به را وصول کرد؟

پس از صدور اجراییه، اگر بیمه گر از پرداخت خودداری کند، می توان مطابق مواد ۳۴ و ۴۹ قانون اجرای احکام مدنی، اجرای حکم و توقیف اموال و مطالبات وی را تا میزان محکوم به درخواست کرد. اجرای احکام نیز صرفاً در حدود مفاد حکم قطعی اقدام می کند.